ZAWODNIK

Stanowisko komputerowe: ergonomia, światło 500 lx, mikroklimat, hałas, prąd

INF.03 · teoria
autor: redakcja · 02.11.2026
Jak ustawić monitor, krzesło, klawiaturę i laptop. Oświetlenie obszaru pracy, mikroklimat, hałas, przerwy oraz środki ochrony przed porażeniem prądem i przeciążeniem. Lekcja 1.3 kursu INF.03.

[ INF.03: PYTANIA Z TEGO DZIAŁU ]

Przejrzyj pytania: BHP i prawo pracyĆwicz temat: BHP i prawo pracy
Er­go­no­mia to do­sto­so­wa­nie pracy, na­rzę­dzi i oto­cze­nia do moż­li­wo­ści czło­wie­ka. Na INF.03 trzeba roz­po­znać po­praw­ne sta­no­wi­sko kom­pu­te­ro­we, skutki za­gro­żeń i od­po­wied­nie środki ochro­ny. W prak­ty­ce usta­wie­nie krze­sła, świa­tła i ekranu wpływa na ob­cią­że­nie wzroku, mięśni oraz moż­li­wość bez­piecz­ne­go wy­ko­na­nia za­da­nia.

Naj­pierw roz­po­znaj za­gro­że­nie

Czyn­nik nie­bez­piecz­ny może pro­wa­dzić do urazu, czyn­nik szko­dli­wy do po­gor­sze­nia zdro­wia, a uciąż­li­wy do zmę­cze­nia lub dys­kom­for­tu. Gra­ni­ce zależą od na­tę­że­nia i czasu dzia­ła­nia. Hałas, który po­cząt­ko­wo utrud­nia sku­pie­nie, przy od­po­wied­nio dużym na­ra­że­niu może uszka­dzać słuch. Prze­wód w przej­ściu stwa­rza ryzyko po­tknię­cia nie­za­leż­nie od tego, jak wy­god­ne jest krze­sło.
Czyn­ni­ki fi­zycz­ne obej­mu­ją między innymi hałas, tem­pe­ra­tu­rę i nie­wła­ści­we oświe­tle­nie. Czyn­ni­ki psy­cho­fi­zycz­ne wiążą się z ob­cią­że­niem ciała i psy­chi­ki: dłu­go­trwa­łą po­zy­cją, po­wta­rza­niem ruchów, mo­no­to­nią oraz presją czasu. Ból karku po cią­głym pa­trze­niu w bok ma inną przy­czy­nę niż na­pię­cie wy­wo­ła­ne sprzecz­ny­mi po­le­ce­nia­mi, choć obie sy­tu­acje wy­ma­ga­ją po­pra­wy or­ga­ni­za­cji pracy.
Ocena sta­no­wi­ska za­czy­na się od py­ta­nia: co może za­szko­dzić, komu i w jaki sposób? Do­pie­ro póź­niej do­bie­ra się środek ochro­ny. Kupno przy­pad­ko­wej pod­kład­ki nie roz­wią­że od­bi­cia okna w ekra­nie, a przy­ciem­nie­nie mo­ni­to­ra nie za­bez­pie­czy uszko­dzo­ne­go kabla.

Krze­sło, stół i pod­par­cie ciała

Po­zy­cja ro­bo­cza to uło­że­nie ciała pod­czas za­da­nia. Ma umoż­li­wiać swo­bo­dę ruchu i zmianę usta­wie­nia, za­miast wy­mu­szać trwa­nie nie­ru­cho­mo. Krze­sło po­win­no być sta­bil­ne, mieć pod­sta­wę co naj­mniej pię­cio­pod­po­ro­wą z kół­ka­mi, re­gu­lo­wa­ne sie­dzi­sko, wła­ści­we opar­cie, moż­li­wość obrotu i re­gu­lo­wa­ne pod­ło­kiet­ni­ki. Re­gu­la­cje mają być do­stęp­ne z po­zy­cji sie­dzą­cej.
Ustaw wy­so­kość tak, aby stopy miały pod­par­cie, plecy ko­rzy­sta­ły z opar­cia, a barki nie były stale unie­sio­ne. Blat po­wi­nien po­zo­sta­wić miej­sce na ręce i przed­ra­mio­na. Między ra­mie­niem i przed­ra­mie­niem należy za­cho­wać co naj­mniej kąt prosty. Nie do­ci­skaj przed­ra­mion do ostrej kra­wę­dzi. Kla­wia­tu­rę oraz mysz umieść blisko siebie, żeby nie sięgać stale daleko w bok.
Pod blatem po­trzeb­na jest wolna prze­strzeń na nogi. Pudło z do­ku­men­ta­mi usta­wio­ne pod krze­słem od­bie­ra moż­li­wość zmiany po­zy­cji. Na ży­cze­nie pra­cow­ni­ka sta­no­wi­sko wy­po­sa­ża się w pod­nó­żek. Jeżeli praca wymaga do­ku­men­tów, na jego ży­cze­nie za­pew­nia się od­po­wied­nio re­gu­lo­wa­ny uchwyt na do­ku­men­ty.
Monitor na wprost, górna krawędź na wysokości oczu, podparte przedramiona i stopy oraz wolna przestrzeń pod blatem.

Ekran na wprost i laptop z wy­po­sa­że­niem

Usta­wie­nie mo­ni­to­ra po­win­no po­zwa­lać czytać bez nie­wy­god­nych ruchów szyi. Górna kra­wędź ekranu ma znaj­do­wać się na wy­so­ko­ści oczu. Mo­ni­tor ustaw na wprost naj­czę­ściej wy­ko­ny­wa­ne­go za­da­nia. Czy­tel­ność za­pew­niaj roz­mia­rem tekstu i wła­ści­wym usta­wie­niem, za­miast stale po­chy­lać głowę do przodu.
Od­le­głość do­bie­ra się do wiel­ko­ści ekranu, ro­dza­ju pracy i po­trzeb wzro­ko­wych. Prak­tycz­nym punk­tem wyj­ścia jest mniej więcej dłu­gość wy­cią­gnię­te­go ra­mie­nia, ale nie jest to sztyw­na liczba z ak­tu­al­ne­go roz­po­rzą­dze­nia. Star­sze ma­te­ria­ły przy­ta­cza­ją do­kład­ne za­kre­sy cen­ty­me­trów z po­przed­nie­go za­łącz­ni­ka. Nie należy trak­to­wać ich jako obec­ne­go brzmie­nia prze­pi­su.
Przy sys­te­mie prze­no­śnym prze­zna­czo­nym do uży­wa­nia na danym sta­no­wi­sku przez co naj­mniej połowę do­bo­we­go wy­mia­ru czasu pracy trzeba za­pew­nić mo­ni­tor sta­cjo­nar­ny albo pod­staw­kę usta­wia­ją­cą ekran od­po­wied­nio wysoko oraz do­dat­ko­wą kla­wia­tu­rę i mysz. Sam laptop na pła­skim biurku nie po­zwa­la nie­za­leż­nie usta­wić ekranu i kla­wia­tu­ry.
Przy­kła­do­wo pod­nie­sie­nie lap­to­pa na pod­staw­kę po­pra­wia wy­so­kość ekranu, ale pi­sa­nie na jego unie­sio­nej kla­wia­tu­rze po­gar­sza usta­wie­nie rąk. Do­pie­ro od­dziel­na kla­wia­tu­ra i mysz roz­wią­zu­ją drugą część pro­ble­mu. Wy­po­sa­że­nie sta­no­wi­ska ocenia się jako całość.

Świa­tło i mi­kro­kli­mat

Na­tę­że­nie oświe­tle­nia opi­su­je ilość świa­tła pa­da­ją­cą na po­wierzch­nię i jest mie­rzo­ne w luk­sach, ozna­cza­nych lx. Dla ty­po­wej pracy z do­ku­men­ta­mi, czy­ta­nia i pi­sa­nia przy sta­no­wi­sku biu­ro­wym przyj­mu­je się co naj­mniej 500 lx w ob­sza­rze za­da­nia. Chodzi o po­wierzch­nię do­ku­men­tów i kla­wia­tu­ry, nie o ja­sność usta­wio­ną na ekra­nie.
Olśnie­nie to po­gor­sze­nie wi­dze­nia lub dys­kom­fort po­wo­do­wa­ny zbyt jasnym źró­dłem albo od­bi­ciem. Ogra­ni­cza się je po­ło­że­niem mo­ni­to­ra wzglę­dem okna, ro­le­ta­mi, od­po­wied­ni­mi opra­wa­mi oraz ma­to­wym blatem. Ekran usta­wio­ny bokiem do okna zwykle ła­twiej chro­nić przed od­bi­ciem niż usta­wio­ny bez­po­śred­nio na­prze­ciw niego. Osta­tecz­nie spraw­dza się rze­czy­wi­ste wa­run­ki, także po zmia­nie na­sło­necz­nie­nia.
Mi­kro­kli­mat to wa­run­ki ciepl­ne oto­cze­nia: tem­pe­ra­tu­ra, wil­got­ność i ruch po­wie­trza. W po­miesz­cze­niu biu­ro­wym tem­pe­ra­tu­ra nie może być niższa niż 18°C. Jest to dolna gra­ni­ca prawna, a nie jedna ide­al­na tem­pe­ra­tu­ra dla wszyst­kich. Po­trzeb­na jest wen­ty­la­cja do­sto­so­wa­na do po­miesz­cze­nia, bez kie­ro­wa­nia do­kucz­li­we­go na­wie­wu bez­po­śred­nio na pra­cow­ni­ka.
Suche po­wie­trze może na­si­lać dys­kom­fort oczu, a prze­grza­nie utrud­nia sku­pie­nie. Ak­tu­al­ne roz­po­rzą­dze­nie o mo­ni­to­rach nie za­wie­ra daw­ne­go sztyw­ne­go wymogu wil­got­no­ści co naj­mniej 40%. Wa­run­ki nadal trzeba oce­niać i po­pra­wiać, ale nie przy­pi­sy­wać usu­nię­tej liczby obo­wią­zu­ją­ce­mu za­łącz­ni­ko­wi.

Ochro­na działa naj­pierw u źródła

Środek ochro­ny zbio­ro­wej ogra­ni­cza za­gro­że­nie dla grupy osób. Przy­kła­da­mi są wła­ści­wa wen­ty­la­cja, osłony, za­bez­pie­cze­nia in­sta­la­cji i roz­wią­za­nia ogra­ni­cza­ją­ce hałas. Środek ochro­ny in­dy­wi­du­al­nej jest prze­zna­czo­ny dla kon­kret­ne­go użyt­kow­ni­ka, na przy­kład ochron­ni­ki słuchu przy od­po­wied­nim na­ra­że­niu. W biurze pierw­szym kro­kiem nie po­win­no być roz­da­nie wszyst­kim ochron­ni­ków za­miast usu­nię­cia gło­śnej uster­ki.
Hałas ogra­ni­cza się przez serwis wen­ty­la­to­rów, wybór cich­sze­go sprzę­tu, od­dzie­le­nie gło­śnych urzą­dzeń i ad­ap­ta­cję aku­stycz­ną. Zwykłe słu­chaw­ki z muzyką nie są au­to­ma­tycz­nie ochron­ni­ka­mi słuchu. Do­pusz­czal­ność na­ra­że­nia ocenia się dla kon­kret­nych wa­run­ków i ro­dza­ju pracy, a nie przez jedną liczbę prze­nie­sio­ną z hali pro­duk­cyj­nej do każ­de­go biura.
Ochro­na przed po­ra­że­niem obej­mu­je spraw­ną izo­la­cję, obu­do­wy, prze­wód ochron­ny i od­po­wied­nie za­bez­pie­cze­nia in­sta­la­cji, w tym sto­so­wa­ne zgod­nie z pro­jek­tem wy­łącz­ni­ki róż­ni­co­wo­prą­do­we. Nie usuwa się styku ochron­ne­go i nie używa sprzę­tu z uszko­dzo­ną izo­la­cją. Ręce po­win­ny być suche, a płyny znaj­do­wać się poza za­się­giem przy­pad­ko­we­go roz­la­nia na elek­trycz­ne wy­po­sa­że­nie.
Nie łącz do­wol­nie ko­lej­nych listew i nie prze­cią­żaj obwodu. Przy uszko­dze­niu odłą­cza­nie jest do­pusz­czal­ne tylko wtedy, gdy można je wy­ko­nać bez na­ra­że­nia; w prze­ciw­nym razie za­bez­piecz dostęp i wezwij osobę od­po­wie­dzial­ną. Za­si­lacz może za­wie­rać nie­bez­piecz­ne na­pię­cia rów­nież po wy­łą­cze­niu, więc nie otwie­raj go w ramach zwy­kłej pracy przy kom­pu­te­rze.

Na eg­za­mi­nie

Py­ta­nia o er­go­no­mię zwykle łączą objaw i roz­wią­za­nie: od­bi­cia ogra­ni­cza usta­wie­nie świa­tła, prze­cią­że­nie karku po­praw­ne usta­wie­nie ekranu, a po­tknię­cia upo­rząd­ko­wa­nie prze­wo­dów. Za­bez­pie­cze­nie musi pa­so­wać do opi­sa­nej przy­czy­ny. Wy­god­ne krze­sło nie chroni przed po­ra­że­niem.
Pracę z mo­ni­to­rem należy prze­pla­tać za­da­nia­mi nie­ob­cią­ża­ją­cy­mi wzroku i wy­ko­ny­wa­ny­mi w innej po­zy­cji, bez prze­kra­cza­nia go­dzi­ny nie­prze­rwa­nej ob­słu­gi mo­ni­to­ra, albo za­pew­nić co naj­mniej pię­cio­mi­nu­to­wą prze­rwę po każdej go­dzi­nie, wli­cza­ną do czasu pracy. Nie sumuje się tych przerw w jedno wcze­śniej­sze wyj­ście. Zmiana okna z edy­to­ra na film nadal ob­cią­ża wzrok ekra­nem.

Ściąga

Ele­ment
Wy­ma­ga­nie lub dzia­ła­nie
Mo­ni­tor
na wprost, górna kra­wędź na wy­so­ko­ści oczu
Przed­ra­mio­na
pod­par­cie, kąt z ra­mie­niem co naj­mniej prosty
Laptop przez co naj­mniej połowę dnia
mo­ni­tor albo pod­staw­ka, do­dat­ko­wa kla­wia­tu­ra i mysz
Obszar czy­ta­nia i pi­sa­nia
typowo mi­ni­mum 500 lx
Biuro
tem­pe­ra­tu­ra co naj­mniej 18°C
Hałas
ogra­ni­cze­nie źródła i od­dzie­le­nie urzą­dzeń
Prąd
spraw­na in­sta­la­cja, izo­la­cja i za­bez­pie­cze­nia
Or­ga­ni­za­cja pracy
prze­mien­ność zadań albo prze­rwa z roz­po­rzą­dze­nia
Pobierz ściągę PDF

[ W TYM DZIALE ]

poprzednia: Prawa i obowiązki: badania, szkolenia, wypadek, choroba zawodowanastępna: Pożar i pierwsza pomoc: gaśnice, RKO, pozycja bezpiecznaspis działu: BHP i ergonomia

[ INF.03: INNE ARTYKUŁY ]

Hub INF.03Zakres materiałuDokumenty CKEFormularze HTML na egzaminie INF.03Grafika i multimedia na egzaminie INF.03JavaScript na egzaminie INF.03Zapytania SQL na egzaminie INF.03Bazy danych i SQL na egzaminie INF.03pokaż więcej (85)
ZAWODNIK
egzamin zawodowy INF.02 · INF.03 · INF.04
Serwer Discord›
Egzaminy zawodowe IT/Matury/Studia
@yastor
Polityka prywatnościRegulaminKontakt
© 2026 Zawodnik · by Yastor
Arkusze i zasady oceniania pochodzą z CKE. Serwis nie jest powiązany z Centralną Komisją Egzaminacyjną.