ZAWODNIK

Prawa i obowiązki: badania, szkolenia, wypadek, choroba zawodowa

INF.03 · teoria
autor: redakcja · 02.11.2026
Odpowiedzialność pracodawcy i obowiązki pracownika, badania profilaktyczne, szkolenia BHP, kary porządkowe, wypadek przy pracy, choroba zawodowa i świadczenia. Lekcja 1.2 kursu INF.03.

[ INF.03: PYTANIA Z TEGO DZIAŁU ]

Przejrzyj pytania: BHP i prawo pracyĆwicz temat: BHP i prawo pracy
Od­po­wie­dzial­ność za BHP to obo­wią­zek or­ga­ni­zo­wa­nia i wy­ko­ny­wa­nia pracy w sposób chro­nią­cy ludzi przed za­gro­że­nia­mi. Pra­co­daw­ca od­po­wia­da za stan bez­pie­czeń­stwa w za­kła­dzie, a pra­cow­nik musi prze­strze­gać zasad i współ­dzia­łać w ich re­ali­za­cji. Na INF.03 po­ja­wia­ją się py­ta­nia o rodzaj ba­da­nia, szko­le­nia, de­fi­ni­cję wy­pad­ku i upraw­nie­nie pra­cow­ni­ka w nie­bez­piecz­nej sy­tu­acji.

Dwie strony mają własne obo­wiąz­ki

Pra­co­daw­ca to pod­miot za­trud­nia­ją­cy pra­cow­ni­ków. Ma or­ga­ni­zo­wać pracę bez­piecz­nie, re­ago­wać na zmiany wa­run­ków, usuwać za­gro­że­nia i za­pew­niać wy­ko­na­nie na­ka­zów or­ga­nów nad­zo­ru. Ocenia i do­ku­men­tu­je ryzyko za­wo­do­we oraz in­for­mu­je pra­cow­ni­ków o ryzyku i ochro­nie. Koszty dzia­łań BHP nie mogą ob­cią­żać pra­cow­ni­ka.
W prak­ty­ce ozna­cza to między innymi spraw­ny sprzęt, bez­piecz­ne przej­ścia, wła­ści­we sta­no­wi­sko, szko­le­nia, pro­fi­lak­tycz­ne ba­da­nia i or­ga­ni­za­cję pierw­szej pomocy. Przy­go­to­wa­nie pre­zen­ta­cji o za­gro­że­niach nie za­stę­pu­je wy­mia­ny uszko­dzo­nej listwy za­si­la­ją­cej. Wy­zna­cze­nie pra­cow­ni­ka do spraw BHP rów­nież nie usuwa od­po­wie­dzial­no­ści pra­co­daw­cy.
Pra­cow­nik po­wi­nien znać prze­pi­sy i zasady do­ty­czą­ce swojej pracy, uczest­ni­czyć w szko­le­niach, pod­da­wać się wy­ma­ga­nym ba­da­niom i sto­so­wać za­le­ce­nia le­kar­skie. Ma dbać o stan urzą­dzeń, po­rzą­dek, używać wy­ma­ga­nych za­bez­pie­czeń i nie­zwłocz­nie za­wia­da­miać o wy­pad­ku lub za­gro­że­niu. Współ­dzia­ła­nie ozna­cza rów­nież ostrze­że­nie innych osób na­ra­żo­nych na nie­bez­pie­czeń­stwo.
Przy­kła­do­wo uszko­dzo­nej izo­la­cji kabla nie ma­sku­je się kartką i nie prze­ka­zu­je kom­pu­te­ra na­stęp­nej osobie. Trzeba prze­rwać jego uży­wa­nie, za­bez­pie­czyć dostęp zgod­nie z pro­ce­du­rą i zgło­sić pro­blem. Na­pra­wę wy­ko­nu­je osoba mająca od­po­wied­nie kom­pe­ten­cje. Obo­wią­zek zgło­sze­nia nie daje prawa do do­wol­ne­go otwie­ra­nia urzą­dzeń.

Ba­da­nia wstęp­ne, okre­so­we i kon­tro­l­ne

Ba­da­nie pro­fi­lak­tycz­ne to ba­da­nie słu­żą­ce ocenie, czy pra­cow­nik może wy­ko­ny­wać pracę w wa­run­kach danego sta­no­wi­ska. Pra­co­daw­ca wy­sta­wia skie­ro­wa­nie opi­su­ją­ce sta­no­wi­sko i na­ra­że­nia. Lekarz wydaje orze­cze­nie, a nie ogólne za­świad­cze­nie „zdrowy do każdej pracy”. Pra­co­daw­ca nie może do­pu­ścić do pracy bez ak­tu­al­ne­go orze­cze­nia o braku prze­ciw­wska­zań w opi­sa­nych wa­run­kach.
Ba­da­nia wstęp­ne do­ty­czą co do zasady osób przyj­mo­wa­nych do pracy oraz wska­za­nych zmian sta­no­wi­ska, z wy­jąt­ka­mi okre­ślo­ny­mi prze­pi­sa­mi. Ba­da­nia okre­so­we wy­ko­nu­je się w ter­mi­nach wy­zna­czo­nych przez le­ka­rza. Ba­da­nia kon­tro­l­ne do­ty­czą po­wro­tu po nie­zdol­no­ści do pracy spo­wo­do­wa­nej cho­ro­bą trwa­ją­cą dłużej niż 30 dni.
Sy­tu­acja
Rodzaj ba­da­nia
Nowe za­trud­nie­nie, gdy nie za­cho­dzi usta­wo­wy wy­ją­tek
wstęp­ne
Upływa termin z orze­cze­nia
okre­so­we
Powrót po cho­ro­bie trwa­ją­cej 31 dni
kon­tro­l­ne
Nie myl badań kon­tro­l­nych z kon­tro­lą PIP. To ba­da­nia le­kar­skie spraw­dza­ją­ce zdol­ność do pracy na do­tych­cza­so­wym sta­no­wi­sku. Rów­nież długa prze­rwa z innego powodu, na przy­kład urlopu wy­po­czyn­ko­we­go, sama nie speł­nia wa­run­ku cho­ro­by trwa­ją­cej ponad 30 dni.
Ba­da­nia są fi­nan­so­wa­ne przez pra­co­daw­cę. Okre­so­we i kon­tro­l­ne prze­pro­wa­dza się w miarę moż­li­wo­ści w go­dzi­nach pracy, z za­cho­wa­niem prawa do wy­na­gro­dze­nia za czas nie­wy­ko­ny­wa­nia pracy z powodu ba­da­nia. Ter­mi­nów nie ustala się sa­mo­dziel­nie na pod­sta­wie wieku lub nazwy zawodu.

Szko­le­nie przy­go­to­wu­je do bez­piecz­nej pracy

Szko­le­nie BHP to przy­go­to­wa­nie do roz­po­zna­wa­nia za­gro­żeń i wy­ko­ny­wa­nia pracy zgod­nie z za­sa­da­mi ochro­ny. Roz­róż­nia się szko­le­nie wstęp­ne i okre­so­we. Wstęp­ne obej­mu­je in­struk­taż ogólny oraz, w przy­pad­kach prze­wi­dzia­nych prze­pi­sa­mi, in­struk­taż sta­no­wi­sko­wy do­ty­czą­cy wa­run­ków i czyn­no­ści kon­kret­nej pracy.
In­struk­taż ogólny wy­ja­śnia pod­sta­wo­we prze­pi­sy, reguły za­kła­du i zasady pierw­szej pomocy. Sta­no­wi­sko­wy po­ka­zu­je między innymi bez­piecz­ne ko­rzy­sta­nie z wy­po­sa­że­nia, za­gro­że­nia i ochro­nę przy za­da­niach. Zna­jo­mość wła­sne­go lap­to­pa nie za­stę­pu­je za­po­zna­nia z or­ga­ni­za­cją pra­cow­ni i jej pro­ce­du­ra­mi.
Szko­le­nie okre­so­we ak­tu­ali­zu­je i utrwa­la wiedzę. Jego obo­wią­zek i czę­sto­tli­wość zależą od grupy sta­no­wisk oraz wa­run­ków okre­ślo­nych prawem. Dla części sta­no­wisk ad­mi­ni­stra­cyj­no-biu­ro­wych ist­nie­ją usta­wo­we wy­jąt­ki, więc zdanie „każdy pra­cow­nik biu­ro­wy zawsze odbywa je co taki sam okres” jest zbyt sze­ro­kie. Szko­le­nia od­by­wa­ją się na koszt pra­co­daw­cy, w czasie pracy.
Pra­cow­ni­ka nie wolno do­pu­ścić do pracy, do której nie ma wy­ma­ga­nych kwa­li­fi­ka­cji, umie­jęt­no­ści i do­sta­tecz­nej zna­jo­mo­ści zasad BHP. Obej­rze­nie in­struk­cji pod­czas wy­ko­ny­wa­nia nie­bez­piecz­nej czyn­no­ści nie jest pra­wi­dło­wą ko­lej­no­ścią przy­go­to­wa­nia.

Prawo do prze­rwa­nia nie­bez­piecz­nej pracy

Bez­po­śred­nie za­gro­że­nie to sy­tu­acja, w której wa­run­ki nie­zgod­ne z BHP za­gra­ża­ją zdro­wiu lub życiu pra­cow­ni­ka albo wy­ko­ny­wa­na praca grozi takim nie­bez­pie­czeń­stwem innym osobom. W wa­run­kach okre­ślo­nych w Ko­dek­sie pracy pra­cow­nik może po­wstrzy­mać się od pracy i nie­zwłocz­nie za­wia­do­mić prze­ło­żo­ne­go. Gdy to nie usuwa za­gro­że­nia, może od­da­lić się z miej­sca za­gro­że­nia, rów­nież za­wia­da­mia­jąc prze­ło­żo­ne­go.
Przy­kła­dem jest po­ja­wie­nie się dymu i iskrze­nia przy urzą­dze­niu. Nie należy dalej używać go tylko dla­te­go, że termin za­da­nia jest bliski. Upraw­nie­nie to nie jest na­to­miast do­wol­ną moż­li­wo­ścią opusz­cze­nia pracy bez in­for­ma­cji. Kodeks okre­śla wa­run­ki ochro­ny pra­cow­ni­ka, za­cho­wa­nia wy­na­gro­dze­nia i szcze­gól­ne wy­jąt­ki.
Za na­ru­sza­nie prze­pi­sów BHP lub prze­ciw­po­ża­ro­wych pra­co­daw­ca może sto­so­wać kary po­rząd­ko­we: upo­mnie­nie, naganę, a w prze­wi­dzia­nych sy­tu­acjach rów­nież karę pie­nięż­ną. Nie ustala jej do­wol­nie. Obo­wią­zu­ją usta­wo­we limity, ter­mi­ny i wy­słu­cha­nie pra­cow­ni­ka, który ma prawo wnie­sie­nia sprze­ci­wu. Kara po­rząd­ko­wa nie jest tym samym co mandat na­ło­żo­ny przez upraw­nio­ny organ.

Wy­pa­dek i cho­ro­ba za­wo­do­wa to różne po­ję­cia

Wy­pa­dek przy pracy to nagłe zda­rze­nie wy­wo­ła­ne przy­czy­ną ze­wnętrz­ną, po­wo­du­ją­ce uraz albo śmierć, po­zo­sta­ją­ce w związ­ku z pracą w wa­run­kach okre­ślo­nych ustawą. De­fi­ni­cja wymaga wszyst­kich ele­men­tów. Po­tknię­cie o nie­za­bez­pie­czo­ny prze­wód i uraz pod­czas wy­ko­ny­wa­nia obo­wiąz­ków może je speł­niać. Sama awaria bez urazu nie jest au­to­ma­tycz­nie wy­pad­kiem przy pracy w ro­zu­mie­niu tej de­fi­ni­cji.
Cho­ro­ba za­wo­do­wa to cho­ro­ba z urzę­do­we­go wykazu, której zwią­zek z na­ra­że­niem za­wo­do­wym można usta­lić bez­spor­nie albo z wy­so­kim praw­do­po­do­bień­stwem. Nie każdy ból pleców i nie każda wada wzroku pra­cow­ni­ka kom­pu­te­ro­we­go są z tego powodu cho­ro­bą za­wo­do­wą. Po­trzeb­ne są wła­ści­wa dia­gno­za oraz for­mal­ne po­stę­po­wa­nie.
Po wy­pad­ku naj­pierw ratuje się ludzi i usuwa dalsze za­gro­że­nie. Pra­co­daw­ca za­bez­pie­cza miej­sce, ustala oko­licz­no­ści i przy­czy­ny, pro­wa­dzi do­ku­men­ta­cję oraz dzia­ła­nia za­po­bie­gaw­cze. Śmier­tel­ny, ciężki i zbio­ro­wy wy­pa­dek przy pracy wymaga nie­zwłocz­ne­go za­wia­do­mie­nia wła­ści­we­go okrę­go­we­go in­spek­to­ra pracy i pro­ku­ra­to­ra. Pra­cow­nik zgła­sza zda­rze­nie prze­ło­żo­ne­mu, gdy po­zwa­la na to jego stan.
Świad­cze­nia wy­pad­ko­we obej­mu­ją za­leż­nie od speł­nio­nych wa­run­ków między innymi za­si­łek cho­ro­bo­wy, świad­cze­nie re­ha­bi­li­ta­cyj­ne, jed­no­ra­zo­we od­szko­do­wa­nie i renty. Ustawa prze­wi­du­je także świad­cze­nia dla upraw­nio­nych człon­ków ro­dzi­ny. Nie każ­de­mu po­szko­do­wa­ne­mu przy­słu­gu­ją wszyst­kie po­zy­cje au­to­ma­tycz­nie; zna­cze­nie mają oko­licz­no­ści i usta­lo­ne skutki.
W ka­ta­lo­gu są rów­nież za­si­łek wy­rów­naw­czy, renta szko­le­nio­wa, renta ro­dzin­na, do­da­tek pie­lę­gna­cyj­ny, do­da­tek do renty ro­dzin­nej dla sie­ro­ty zu­peł­nej oraz po­kry­cie okre­ślo­nych kosz­tów le­cze­nia sto­ma­to­lo­gicz­ne­go, szcze­pień i za­opa­trze­nia or­to­pe­dycz­ne­go. Nie ucz się bie­żą­cych kwot z przy­pad­ko­wej starej no­tat­ki: zmie­nia­ją się, a py­ta­nie o rodzaj świad­cze­nia wymaga roz­po­zna­nia jego celu.

Na eg­za­mi­nie

W opisie ba­da­nia szukaj przy­czy­ny: przy­ję­cie do pracy, termin okre­so­wy albo powrót po cho­ro­bie ponad 30 dni. W opisie wy­pad­ku spraw­dzaj na­głość, przy­czy­nę ze­wnętrz­ną, uraz lub śmierć oraz zwią­zek z pracą. Przy cho­ro­bie za­wo­do­wej nie po­mi­jaj wykazu i na­ra­że­nia.
W za­da­niu prak­tycz­nym presja czasu nie za­wie­sza BHP. Awarię sta­no­wi­ska zgła­sza się nad­zo­ru­ją­ce­mu według otrzy­ma­nych in­struk­cji. Sa­mo­dziel­na ry­zy­kow­na na­pra­wa nie jest spo­so­bem na ra­to­wa­nie wyniku.

Ściąga

Hasło
Reguła
Pra­co­daw­ca
or­ga­ni­zu­je ochro­nę i od­po­wia­da za stan BHP
Pra­cow­nik
prze­strze­ga zasad, bada się, szkoli i zgła­sza za­gro­że­nia
Wstęp­ne
przed do­pusz­cze­niem do pracy, z usta­wo­wy­mi wy­jąt­ka­mi
Okre­so­we
według ter­mi­nu le­ka­rza
Kon­tro­l­ne
po cho­ro­bie dłuż­szej niż 30 dni
Wy­pa­dek
na­głość, przy­czy­na ze­wnętrz­na, uraz lub śmierć, zwią­zek z pracą
Cho­ro­ba za­wo­do­wa
cho­ro­ba z wykazu i zwią­zek z na­ra­że­niem
Kary po­rząd­ko­we
upo­mnie­nie, nagana, usta­wo­wo kara pie­nięż­na
Pobierz ściągę PDF

[ W TYM DZIALE ]

poprzednia: Przepisy BHP i instytucje ochrony pracynastępna: Stanowisko komputerowe: ergonomia, światło 500 lx, mikroklimat, hałas, prądspis działu: BHP i ergonomia

[ INF.03: INNE ARTYKUŁY ]

Hub INF.03Zakres materiałuDokumenty CKEFormularze HTML na egzaminie INF.03Grafika i multimedia na egzaminie INF.03JavaScript na egzaminie INF.03Zapytania SQL na egzaminie INF.03Bazy danych i SQL na egzaminie INF.03pokaż więcej (85)
ZAWODNIK
egzamin zawodowy INF.02 · INF.03 · INF.04
Serwer Discord›
Egzaminy zawodowe IT/Matury/Studia
@yastor
Polityka prywatnościRegulaminKontakt
© 2026 Zawodnik · by Yastor
Arkusze i zasady oceniania pochodzą z CKE. Serwis nie jest powiązany z Centralną Komisją Egzaminacyjną.