ZAWODNIK

Przepisy BHP i instytucje ochrony pracy

INF.03 · teoria
autor: redakcja · 02.11.2026
Źródła przepisów BHP, instrukcje zakładowe i zasady postępowania z elektroodpadami. Zadania PIP, inspekcji sanitarnej, PSP, UDT i Inspekcji Ochrony Środowiska. Lekcja 1.1 kursu INF.03.

[ INF.03: PYTANIA Z TEGO DZIAŁU ]

Przejrzyj pytania: BHP i prawo pracyĆwicz temat: BHP i prawo pracy
Bez­pie­czeń­stwo i hi­gie­na pracy, czyli BHP, to zasady i środki chro­nią­ce zdro­wie oraz życie pod­czas wy­ko­ny­wa­nia pracy. W części pi­sem­nej INF.03 trzeba od­róż­nić prze­pi­sy od in­struk­cji za­kła­do­wej oraz przy­po­rząd­ko­wać za­da­nie wła­ści­wej in­sty­tu­cji. W pra­cow­ni ta wiedza po­zwa­la roz­po­znać, komu zgło­sić uszko­dzo­ne urzą­dze­nie, za­gro­że­nie po­ża­rem albo nie­wła­ści­we po­stę­po­wa­nie z od­pa­da­mi.

Prze­pis okre­śla obo­wią­zek, in­struk­cja opi­su­je wy­ko­na­nie

Źródło prawa to akt, z któ­re­go wynika obo­wią­zek albo upraw­nie­nie. Pod­sta­wo­we prawa i obo­wiąz­ki w za­trud­nie­niu okre­śla Kodeks pracy, w szcze­gól­no­ści dział do­ty­czą­cy BHP. Bar­dziej szcze­gó­ło­we wy­ma­ga­nia za­wie­ra­ją roz­po­rzą­dze­nia, na przy­kład w spra­wie ogól­nych prze­pi­sów BHP oraz sta­no­wisk wy­po­sa­żo­nych w mo­ni­to­ry ekra­no­we.
Ochro­na prze­ciw­po­ża­ro­wa ma własne prze­pi­sy: ustawę o ochro­nie prze­ciw­po­ża­ro­wej oraz roz­po­rzą­dze­nie do­ty­czą­ce ochro­ny bu­dyn­ków, innych obiek­tów i te­re­nów. Go­spo­da­ro­wa­nie od­pa­da­mi re­gu­lu­ją między innymi ustawa o od­pa­dach i ustawa o zu­ży­tym sprzę­cie elek­trycz­nym i elek­tro­nicz­nym. Nie wszyst­kie zasady sta­no­wi­ska kom­pu­te­ro­we­go po­cho­dzą więc z jed­ne­go do­ku­men­tu.
Roz­po­rzą­dze­nie o mo­ni­to­rach opi­su­je między innymi wy­po­sa­że­nie sta­no­wi­ska i or­ga­ni­za­cję pracy. In­struk­cja za­kła­do­wa do­po­wia­da, jak bez­piecz­nie ob­słu­gi­wać kon­kret­ny sprzęt w kon­kret­nym miej­scu. Może wska­zy­wać sposób zgło­sze­nia awarii, lo­ka­li­za­cję wy­łącz­ni­ka i osobę od­po­wie­dzial­ną. Nie może ze­zwo­lić na dzia­ła­nie sprzecz­ne z prawem, na przy­kład pracę z od­sło­nię­ty­mi prze­wo­da­mi pod na­pię­ciem.
Przy­kła­do­wo na­klej­ka „awarię zgłoś opie­ku­no­wi pra­cow­ni” jest regułą or­ga­ni­za­cyj­ną. Obo­wią­zek za­pew­nie­nia bez­piecz­ne­go sprzę­tu wynika z prze­pi­sów. Oba ko­mu­ni­ka­ty są po­trzeb­ne, ale od­po­wia­da­ją na inne py­ta­nia: kto ma chro­nić pra­cow­ni­ka i jak po­stą­pić po wy­kry­ciu kon­kret­ne­go pro­ble­mu.

Do­ku­men­ty we­wnętrz­ne do­ty­czą Two­je­go sta­no­wi­ska

Re­gu­la­cja we­wnątrz­za­kła­do­wa to zasada obo­wią­zu­ją­ca w danej or­ga­ni­za­cji. Re­gu­la­min pracy opi­su­je or­ga­ni­za­cję i po­rzą­dek pracy, a także obo­wiąz­ki zwią­za­ne z bez­pie­czeń­stwem. In­struk­cja BHP do­ty­czy czyn­no­ści lub urzą­dze­nia. In­struk­cja bez­pie­czeń­stwa po­ża­ro­we­go, gdy jest wy­ma­ga­na dla obiek­tu, opi­su­je między innymi or­ga­ni­za­cję ochro­ny i po­stę­po­wa­nie na wy­pa­dek za­gro­że­nia.
Ocena ryzyka za­wo­do­we­go to roz­po­zna­nie za­gro­żeń, osza­co­wa­nie ich zna­cze­nia i usta­le­nie ochro­ny. Dla pra­cow­ni­ka biu­ro­we­go może uwzględ­niać po­ra­że­nie prądem, po­tknię­cie o prze­wód, prze­cią­że­nie układu mię­śnio­we­go i ob­cią­że­nie wzroku. Za­po­zna­nie z oceną nie polega wy­łącz­nie na pod­pi­sie. Pra­cow­nik po­wi­nien wie­dzieć, jaka sy­tu­acja jest nie­bez­piecz­na i jak ogra­ni­cza się jej skutki.
Przed pracą w nowym miej­scu ustal, gdzie są wyj­ścia, ap­tecz­ka, sprzęt ga­śni­czy i miej­sce zbiór­ki. Sprawdź, komu zgła­sza się awarie oraz zda­rze­nia, w któ­rych nikt nie doznał urazu, ale uraz był moż­li­wy. Takim zda­rze­niem może być spa­da­ją­cy z półki za­si­lacz. Brak po­szko­do­wa­ne­go nie usuwa przy­czy­ny za­gro­że­nia.
Przy­kład zgło­sze­nia po­wi­nien za­wie­rać miej­sce, za­uwa­żo­ny stan i in­for­ma­cję o pod­ję­tym za­bez­pie­cze­niu: „W pra­cow­ni przy drugim biurku kabel ma pęk­nię­tą izo­la­cję. Sta­no­wi­sko nie jest uży­wa­ne, po­in­for­mo­wa­łem opie­ku­na”. Taki opis po­zwa­la dzia­łać szyb­ciej niż ogólne „kom­pu­ter jest dziwny”. Nie do­da­waj dia­gno­zy elek­trycz­nej, której nie po­tra­fisz po­twier­dzić. Opisz to, co rze­czy­wi­ście za­uwa­ży­łeś, oraz ryzyko dla osób w po­bli­żu.
Do­ku­men­ta­cję czyta się przed czyn­no­ścią, nie do­pie­ro po wy­pad­ku. Jeżeli po­le­ce­nie jest nie­ja­sne, wy­ja­śnij je z osobą od­po­wie­dzial­ną. Przy bez­po­śred­nim za­gro­że­niu prze­rwij na­ra­ża­ją­cą czyn­ność i zgłoś sy­tu­ację. Sa­mo­dziel­ne roz­krę­ca­nie za­si­la­cza nie jest metodą wy­ja­śnia­nia nie­ja­snej in­struk­cji.

In­sty­tu­cje ze­wnętrz­ne mają różne za­da­nia

Pań­stwo­wa In­spek­cja Pracy, czyli PIP, nad­zo­ru­je i kon­tro­lu­je prze­strze­ga­nie prawa pracy, w tym prze­pi­sów BHP. In­spek­tor może na­ka­zać usu­nię­cie uchy­bień, a przy bez­po­śred­nim za­gro­że­niu wstrzy­mać prace lub eks­plo­ata­cję urzą­dze­nia. PIP nie jest firmą wy­ko­nu­ją­cą na­pra­wę kom­pu­te­ra i nie za­stę­pu­je pra­co­daw­cy w or­ga­ni­zo­wa­niu ochro­ny.
Pań­stwo­wa In­spek­cja Sa­ni­tar­na, czyli PIS, zaj­mu­je się między innymi hi­gie­ną śro­do­wi­ska pracy i ochro­ną zdro­wia przed wpły­wem czyn­ni­ków szko­dli­wych. Wła­ści­wy in­spek­tor sa­ni­tar­ny pro­wa­dzi po­stę­po­wa­nie do­ty­czą­ce stwier­dze­nia cho­ro­by za­wo­do­wej. Pań­stwo­wa Straż Po­żar­na, czyli PSP, pro­wa­dzi dzia­ła­nia ra­tow­ni­cze i wy­ko­nu­je za­da­nia kon­tro­l­ne zwią­za­ne z ochro­ną prze­ciw­po­ża­ro­wą.
Urząd Dozoru Tech­nicz­ne­go, czyli UDT, zaj­mu­je się bez­pie­czeń­stwem okre­ślo­nych urzą­dzeń tech­nicz­nych pod­le­ga­ją­cych do­zo­ro­wi, na przy­kład dźwi­gów. Zwykły mo­ni­tor biu­ro­wy nie jest z tego powodu au­to­ma­tycz­nie urzą­dze­niem pod­le­ga­ją­cym do­zo­ro­wi UDT. In­spek­cja Ochro­ny Śro­do­wi­ska kon­tro­lu­je prze­strze­ga­nie prze­pi­sów śro­do­wi­sko­wych. W jej struk­tu­rze dzia­ła­ją Główny In­spek­to­rat Ochro­ny Śro­do­wi­ska, czyli GIOŚ, oraz wo­je­wódz­kie in­spek­to­ra­ty ochro­ny śro­do­wi­ska, czyli WIOŚ.
Sy­tu­acja
Wła­ści­wy kie­ru­nek dzia­ła­nia
Na­ru­sze­nie prze­pi­sów BHP przez pra­co­daw­cę
PIP
Hi­gie­na pracy, po­stę­po­wa­nie w spra­wie cho­ro­by za­wo­do­wej
Pań­stwo­wa In­spek­cja Sa­ni­tar­na
Pożar i dzia­ła­nia ra­tow­ni­cze
służby ra­tun­ko­we, w tym PSP
Bez­pie­czeń­stwo urzą­dze­nia pod­le­ga­ją­ce­go do­zo­ro­wi
UDT
Nie­pra­wi­dło­we go­spo­da­ro­wa­nie od­pa­da­mi przez zakład
wła­ści­wy organ ochro­ny śro­do­wi­ska, w tym WIOŚ
W nagłym za­gro­że­niu ko­rzy­sta się z numeru 112. Wnio­sek do urzędu i te­le­fon alar­mo­wy służą innym celom. Nie czekaj na kon­tro­lę ad­mi­ni­stra­cyj­ną, gdy w po­miesz­cze­niu roz­wi­ja się pożar.

Służba BHP i spo­łecz­na in­spek­cja pracy

Służba BHP to funk­cja do­rad­cza i kon­tro­l­na we­wnątrz or­ga­ni­za­cji, wy­ko­ny­wa­na zgod­nie z wy­ma­ga­nia­mi za­leż­ny­mi od jej sy­tu­acji. Pomaga oce­niać ryzyko, ana­li­zo­wać wy­pad­ki i kon­tro­lo­wać wa­run­ki. Nie przej­mu­je od­po­wie­dzial­no­ści pra­co­daw­cy za stan bez­pie­czeń­stwa tylko dla­te­go, że za­trud­nio­no spe­cja­li­stę.
Spo­łecz­na in­spek­cja pracy jest formą spo­łecz­ne­go nad­zo­ru spra­wo­wa­ne­go przez pra­cow­ni­ków na za­sa­dach okre­ślo­nych ustawą. Spo­łecz­ny in­spek­tor pracy i pań­stwo­wy in­spek­tor pracy to różne role. Pierw­szy re­pre­zen­tu­je nadzór spo­łecz­ny w za­kła­dzie, drugi działa jako organ PIP z usta­wo­wy­mi upraw­nie­nia­mi.
Pra­cow­nik za­uwa­ża­ją­cy za­blo­ko­wa­ne wyj­ście zgła­sza pro­blem osobie od­po­wie­dzial­nej w za­kła­dzie i działa zgod­nie z pro­ce­du­rą za­gro­że­nia. Nie musi naj­pierw usta­lać całej struk­tu­ry urzę­dów. Roz­po­zna­nie in­sty­tu­cji jest po­trzeb­ne przy dal­szym do­cho­dze­niu sprawy, ale pierw­szą czyn­no­ścią po­zo­sta­je ochro­na ludzi.

Odpady ze sta­no­wi­ska kom­pu­te­ro­we­go

Elek­tro­od­pa­dy to zużyty sprzęt elek­trycz­ny i elek­tro­nicz­ny. Może za­wie­rać skład­ni­ki wy­ma­ga­ją­ce szcze­gól­ne­go po­stę­po­wa­nia. Ba­te­rii, aku­mu­la­to­rów, świe­tló­wek i zu­ży­tych urzą­dzeń nie wrzuca się do od­pa­dów zmie­sza­nych. Prze­ka­zu­je się je wła­ści­we­mu od­bior­cy w sys­te­mie se­lek­tyw­ne­go zbie­ra­nia, zgod­nie z za­sa­da­mi obo­wią­zu­ją­cy­mi w danym miej­scu.
Symbol prze­kre­ślo­ne­go po­jem­ni­ka przy­po­mi­na o od­dziel­nym zbie­ra­niu. Nie ozna­cza, że urzą­dze­nie można zo­sta­wić obok zwy­kłe­go śmiet­ni­ka. W firmie ko­rzy­sta się z usta­lo­nej pro­ce­du­ry i upraw­nio­ne­go od­bior­cy. Gminny PSZOK, czyli punkt se­lek­tyw­ne­go zbie­ra­nia od­pa­dów ko­mu­nal­nych, ob­słu­gu­je odpady na swoich za­sa­dach; nie za­kła­daj, że przyj­mie do­wol­ne odpady przed­się­bior­stwa.
Nie roz­bi­jaj obu­do­wy świe­tlów­ki ani nie zgnia­taj aku­mu­la­to­ra. Uszko­dzo­ny, puch­ną­cy lub na­grze­wa­ją­cy się aku­mu­la­tor zgłoś osobie od­po­wie­dzial­nej i po­stę­puj według pro­ce­du­ry; przy dymie lub po­ża­rze uru­chom alarm. Nie po­dej­muj sa­mo­dziel­ne­go de­mon­ta­żu nie­bez­piecz­nych części. Przed prze­ka­za­niem no­śni­ka pra­co­daw­ca po­wi­nien też za­pew­nić ochro­nę za­war­tych na nim danych.

Na eg­za­mi­nie

Py­ta­nie o upraw­nie­nie do na­ka­za­nia wstrzy­ma­nia nie­bez­piecz­nej pracy kie­ru­je do PIP. Py­ta­nie o stwier­dze­nie cho­ro­by za­wo­do­wej wymaga roz­po­zna­nia in­spek­cji sa­ni­tar­nej. Jeżeli opis do­ty­czy ewa­ku­acji i ga­sze­nia, chodzi o ochro­nę prze­ciw­po­ża­ro­wą. Naj­pierw roz­po­znaj przed­miot sprawy, do­pie­ro potem skrót in­sty­tu­cji.
Przy sta­no­wi­sku prak­tycz­nym prze­strze­gaj otrzy­ma­nej in­struk­cji i zgła­szaj nie­pra­wi­dło­wo­ści osobie nad­zo­ru­ją­cej. Od­po­wiedź „na­pra­wię sam, żeby zdążyć” nie staje się bez­piecz­na z powodu upły­wa­ją­ce­go czasu.

Ściąga

Po­ję­cie
Rola
Kodeks pracy
pod­sta­wo­we prawa i obo­wiąz­ki stron za­trud­nie­nia
Roz­po­rzą­dze­nie
szcze­gó­ło­we wy­ma­ga­nia bez­pie­czeń­stwa
In­struk­cja za­kła­do­wa
sposób po­stę­po­wa­nia przy kon­kret­nej pracy
PIP
kon­tro­la prawa pracy i BHP
PIS
hi­gie­na pracy i cho­ro­by za­wo­do­we
PSP
ochro­na prze­ciw­po­ża­ro­wa i ra­tow­nic­two
UDT
dozór okre­ślo­nych urzą­dzeń tech­nicz­nych
Elek­tro­od­pa­dy
se­lek­tyw­ne zbie­ra­nie i wła­ści­wy od­bior­ca
Pobierz ściągę PDF

[ W TYM DZIALE ]

następna: Prawa i obowiązki: badania, szkolenia, wypadek, choroba zawodowaspis działu: BHP i ergonomia

[ INF.03: INNE ARTYKUŁY ]

Hub INF.03Zakres materiałuDokumenty CKEFormularze HTML na egzaminie INF.03Grafika i multimedia na egzaminie INF.03JavaScript na egzaminie INF.03Zapytania SQL na egzaminie INF.03Bazy danych i SQL na egzaminie INF.03pokaż więcej (85)
ZAWODNIK
egzamin zawodowy INF.02 · INF.03 · INF.04
Serwer Discord›
Egzaminy zawodowe IT/Matury/Studia
@yastor
Polityka prywatnościRegulaminKontakt
© 2026 Zawodnik · by Yastor
Arkusze i zasady oceniania pochodzą z CKE. Serwis nie jest powiązany z Centralną Komisją Egzaminacyjną.