ZAWODNIK

Pożar i pierwsza pomoc: gaśnice, RKO, pozycja bezpieczna

INF.03 · teoria
autor: redakcja · 02.11.2026
Alarmowanie, bezpieczna ewakuacja i dobór gaśnicy. Pierwsza pomoc dorosłemu: ocena reakcji i oddechu, wezwanie pomocy, RKO, AED, urazy oraz nagłe zachorowania. Lekcja 1.4 kursu INF.03.

[ INF.03: PYTANIA Z TEGO DZIAŁU ]

Przejrzyj pytania: BHP i prawo pracyĆwicz temat: BHP i prawo pracy
Pierw­sza pomoc to dzia­ła­nia pod­ję­te wobec osoby nagle chorej lub po­szko­do­wa­nej do czasu za­pew­nie­nia dal­szej opieki. Na INF.03 trzeba roz­po­znać za­gro­że­nie, wybrać wła­ści­we po­stę­po­wa­nie i umieć wy­ko­nać czyn­no­ści ra­tun­ko­we na ćwi­cze­niach. Po­niż­sze zasady RKO do­ty­czą do­ro­słe­go i opie­ra­ją się na wy­tycz­nych ERC 2025; prak­ty­kę uci­ska­nia i od­de­chów ćwiczy się na fan­to­mie z in­struk­to­rem.

Alarm i ewa­ku­acja przed ga­sze­niem

Pożar to nie­kon­tro­lo­wa­ne spa­la­nie, które za­gra­ża lu­dziom i oto­cze­niu. Po za­uwa­że­niu ognia lub dymu ostrzeż osoby w po­bli­żu, uru­chom alarm zgod­nie z in­struk­cją obiek­tu i wezwij pomoc pod nu­me­rem 112. Podaj adres, rodzaj za­gro­że­nia i in­for­ma­cję o oso­bach na­ra­żo­nych. Nie roz­łą­czaj się, zanim ope­ra­tor na to po­zwo­li.
Ewa­ku­acja ozna­cza opusz­cze­nie strefy za­gro­że­nia wy­zna­czo­ną bez­piecz­ną drogą. Kieruj się ozna­cze­nia­mi i po­le­ce­nia­mi, nie ko­rzy­staj ze zwy­kłej windy, nie wracaj po rzeczy. Jeśli można to zrobić bez­piecz­nie, za­mknij za sobą drzwi, bez za­my­ka­nia ich na klucz. Na miej­scu zbiór­ki prze­każ in­for­ma­cję o osobie, która mogła zostać we­wnątrz.
Gaś tylko nie­wiel­ki pożar, gdy masz od­po­wied­ni środek, po­tra­fisz go użyć i za­cho­wu­jesz drogę od­wro­tu. Gęsty dym, szybko ro­sną­cy ogień albo za­gro­że­nie od­cię­ciem wyj­ścia ozna­cza­ją ko­niecz­ność wy­co­fa­nia. Nie wchodź w za­dy­mie­nie, żeby wy­łą­czyć kom­pu­ter. Własne bez­pie­czeń­stwo de­cy­du­je o moż­li­wo­ści udzie­le­nia ko­mu­kol­wiek pomocy.

Ga­śni­cę do­bie­ra się do ma­te­ria­łu i ety­kie­ty

Grupa pożaru okre­śla rodzaj pa­lą­ce­go się ma­te­ria­łu. Na ga­śni­cy szuka się ozna­czeń grup i wa­run­ków użycia. Nie każda ga­śni­ca prosz­ko­wa ma iden­tycz­ny zakres, a moż­li­wość ga­sze­nia urzą­dzeń pod na­pię­ciem zależy od ozna­cze­nia, do­pusz­czo­ne­go na­pię­cia i mi­ni­mal­nej od­le­gło­ści.
Grupa
Przy­kład ma­te­ria­łu
A
drewno, papier i inne ma­te­ria­ły stałe two­rzą­ce żar
B
ciecze palne i ma­te­ria­ły to­pią­ce się pod­czas spa­la­nia
C
gazy palne
D
metale palne
F
tłusz­cze i oleje w urzą­dze­niach ku­chen­nych
Urzą­dze­nia elek­trycz­ne pod na­pię­ciem nie tworzą osob­nej współ­cze­snej grupy E. Nie gaś ich zwykłą wodą. Jeśli bez­piecz­nie odłą­czo­no za­si­la­nie, nadal trzeba dobrać środek do ma­te­ria­łu i sy­tu­acji. Ga­śni­ca śnie­go­wa z dwu­tlen­kiem węgla nie po­zo­sta­wia prosz­ku, ale jej użycie ma ogra­ni­cze­nia, między innymi zwią­za­ne z zimnem i wy­pie­ra­niem tlenu. Czytaj in­struk­cję, nie oce­niaj przy­dat­no­ści po samym ko­lo­rze obu­do­wy.
Pło­ną­ce­go oleju w kuchni nie polewa się wodą. Pożar gazu wymaga uwzględ­nie­nia dal­sze­go wy­pły­wu paliwa; samo zga­sze­nie pło­mie­nia bez bez­piecz­ne­go od­cię­cia do­pły­wu może po­zo­sta­wić nie­bez­piecz­ną mie­sza­ni­nę. Przy za­gro­że­niu wy­co­faj się i prze­każ in­for­ma­cję służ­bom.

Oceń bez­pie­czeń­stwo, re­ak­cję i oddech

Ocena miej­sca polega na spraw­dze­niu, czy można po­dejść bez na­ra­że­nia siebie. Prąd, dym, ruch po­jaz­dów i che­mi­ka­lia mogą unie­moż­li­wić bez­po­śred­ni kon­takt. Osoby do­ty­ka­ją­cej źródła prądu nie chwy­taj przed bez­piecz­nym odłą­cze­niem ener­gii. Przy kon­tak­cie z krwią użyj do­stęp­nych środ­ków ochro­ny, na przy­kład rę­ka­wi­czek.
Sprawdź re­ak­cję, zwra­ca­jąc się głośno do po­szko­do­wa­ne­go i de­li­kat­nie po­trzą­sa­jąc ra­mio­na­mi. Jeśli nie re­agu­je, na­tych­miast wezwij pomoc: za­dzwoń pod 112 lub 999, naj­le­piej w trybie gło­śno­mó­wią­cym. Poleć kon­kret­nej osobie przy­nie­sie­nie AED, czyli au­to­ma­tycz­ne­go de­fi­bry­la­to­ra ze­wnętrz­ne­go. Ope­ra­tor pomoże ocenić oddech i po­pro­wa­dzi dalsze czyn­no­ści.
Udroż­nij drogi od­de­cho­we przez od­chy­le­nie głowy i unie­sie­nie żuchwy, na­stęp­nie krótko oceń, czy oddech jest pra­wi­dło­wy. Po­je­dyn­cze wes­tchnię­cia, ła­pa­nie po­wie­trza i oddech ago­nal­ny nie są pra­wi­dło­wym od­dy­cha­niem. Brak re­ak­cji i brak pra­wi­dło­we­go od­de­chu ozna­cza­ją po­trze­bę roz­po­czę­cia RKO. Osoba bez prze­szko­le­nia nie traci czasu na po­szu­ki­wa­nie tętna.

RKO do­ro­słe­go i użycie AED

Re­su­scy­ta­cja krą­że­nio­wo-od­de­cho­wa, czyli RKO, pod­trzy­mu­je prze­pływ krwi i wy­mia­nę gazową w za­trzy­ma­niu krą­że­nia. Ułóż dłonie na środku klatki pier­sio­wej, na dolnej po­ło­wie mostka. Uci­skaj wy­pro­sto­wa­ny­mi rękami na głę­bo­kość 5 do 6 cm, w tempie 100 do 120 uci­śnięć na minutę. Po każdym uci­śnię­ciu pozwól klatce cał­ko­wi­cie wrócić, nie opie­ra­jąc na niej cię­ża­ru.
Osoba prze­szko­lo­na i gotowa do od­de­chów wy­ko­nu­je 30 uci­śnięć i 2 od­de­chy, z moż­li­wie krótką prze­rwą. Każdy oddech po­wi­nien spo­wo­do­wać roz­po­czę­cie uno­sze­nia klatki. Jeśli nie po­tra­fisz lub nie możesz wy­ko­ny­wać od­de­chów, pro­wadź same uci­śnię­cia i ko­rzy­staj z in­struk­cji dys­po­zy­to­ra. Nie od­kła­daj roz­po­czę­cia pomocy z powodu braku ma­secz­ki.
Włącz AED i wy­ko­nuj po­le­ce­nia. Odsłoń klatkę, przy­klej elek­tro­dy zgod­nie z ry­sun­ka­mi, a pod­czas ana­li­zy i wy­ła­do­wa­nia do­pil­nuj, żeby nikt nie do­ty­kał po­szko­do­wa­ne­go. Po ko­mu­ni­ka­cie na­tych­miast po­dej­mij dalszą RKO. Urzą­dze­nie samo ocenia po­trze­bę wy­ła­do­wa­nia; nie trzeba umieć roz­po­zna­wać rytmu serca.
Kon­ty­nu­uj do prze­ję­cia przez ra­tow­ni­ków, po­wro­tu pra­wi­dło­wych oznak życia, wy­czer­pa­nia unie­moż­li­wia­ją­ce­go dalszą pomoc albo po­ja­wie­nia się za­gro­że­nia. Nie prze­ry­waj tylko dla­te­go, że AED nie za­le­ci­ło wy­ła­do­wa­nia. To nie jest po­twier­dze­nie pra­wi­dło­we­go krą­że­nia.

Po­zy­cja bez­piecz­na i nagłe za­cho­ro­wa­nia

Po­zy­cja bez­piecz­na to uło­że­nie na boku osoby z ob­ni­żo­ną świa­do­mo­ścią, która od­dy­cha pra­wi­dło­wo i nie wymaga RKO. Nie sto­su­je się jej ru­ty­no­wo po urazie ani przy od­de­chu ago­nal­nym. Droż­ność dróg od­de­cho­wych ma jednak pierw­szeń­stwo; przy urazie po­stę­puj według wska­zó­wek dys­po­zy­to­ra, ogra­ni­cza­jąc zbędne prze­miesz­cza­nie.
Przy uło­że­niu na boku zegnij bliż­szą rękę pod kątem pro­stym, dalszą dłoń przy­trzy­maj przy bliż­szym po­licz­ku, zegnij dalszą nogę i ostroż­nie obróć osobę ku sobie. Ustaw głowę tak, aby drogi od­de­cho­we były drożne, a twarz skie­ro­wa­na w dół. Kon­tro­luj oddech stale. Jeżeli prze­sta­nie być pra­wi­dło­wy, obróć na plecy i roz­pocz­nij RKO.
Omdle­nie jest krót­ko­trwa­łą utratą przy­tom­no­ści. Za­bez­piecz przed upad­kiem i sprawdź re­ak­cję oraz oddech. Braku szyb­kiej po­pra­wy nie wy­ja­śniaj sa­mo­dziel­nie „zwy­kłym osła­bie­niem”. Ból lub ucisk w klatce, dusz­ność i zimny pot mogą ozna­czać zawał. Nagłe opad­nię­cie kącika ust, osła­bie­nie ręki i za­bu­rze­nia mowy mogą ozna­czać udar. W obu sy­tu­acjach szybko wzywaj pomoc i nie po­zwa­laj pro­wa­dzić sa­mo­cho­du.
Nie po­da­waj je­dze­nia, na­po­jów ani leków osobie nie­przy­tom­nej. Nie czekaj, aż objawy udaru same miną. Prze­każ dys­po­zy­to­ro­wi czas ich po­ja­wie­nia się lub ostat­ni moment, w którym osoba była bez ob­ja­wów.

Krwo­tok, zła­ma­nie, zmiaż­dże­nie i opa­rze­nie

Krwo­tok za­gra­ża­ją­cy życiu wymaga na­tych­mia­sto­we­go moc­ne­go ucisku miej­sca krwa­wie­nia przez opa­tru­nek i we­zwa­nia pomocy. Przy nie­sku­tecz­no­ści ucisku i cięż­kim krwa­wie­niu z koń­czy­ny użyj do­stęp­nej opaski uci­sko­wej zgod­nie z prze­szko­le­niem lub po­le­ce­niem dys­po­zy­to­ra. Nie wyjmuj przed­mio­tu tkwią­ce­go w ranie.
Zła­ma­ną koń­czy­nę pod­trzy­muj w po­zy­cji za­sta­nej, nie na­sta­wiaj. Przy zmiaż­dże­niu nie wchodź pod nie­sta­bil­ny ciężar ani nie po­dej­muj ry­zy­kow­ne­go uwal­nia­nia bez wspar­cia służb. W am­pu­ta­cji prio­ry­te­tem jest po­szko­do­wa­ny i krwa­wie­nie. Od­dzie­lo­ną część owiń czy­stym lekko zwil­żo­nym ma­te­ria­łem, umieść w szczel­nym worku i schłodź go w drugim po­jem­ni­ku z lodem lub wodą z lodem. Nie za­mra­żaj i nie kładź tkanki bez­po­śred­nio na lodzie. Prze­każ ją ra­tow­ni­kom.
Opa­rze­nie ter­micz­ne chłodź chłod­ną bie­żą­cą wodą przez około 20 minut, chro­niąc resztę ciała przed wy­chło­dze­niem. Zdej­mij bi­żu­te­rię, zanim pojawi się obrzęk, ale nie od­ry­waj przy­kle­jo­nej odzie­ży. Nie stosuj lodu, tłusz­czu ani do­mo­wych maści. Osłoń ranę luźno czy­stym opa­trun­kiem. Roz­le­głe, głę­bo­kie, elek­trycz­ne i do­ty­czą­ce dróg od­de­cho­wych opa­rze­nia wy­ma­ga­ją pilnej pomocy.

Na eg­za­mi­nie

Naj­pierw roz­po­znaj stan: bez­pie­czeń­stwo miej­sca, re­ak­cja, pra­wi­dło­wość od­de­chu, krwa­wie­nie. Brak re­ak­cji nie ozna­cza au­to­ma­tycz­nie po­zy­cji bocz­nej. O wy­bo­rze RKO de­cy­du­je brak pra­wi­dło­we­go od­de­chu, a nie sam fakt le­że­nia na pod­ło­dze. O do­bo­rze ga­śni­cy de­cy­du­ją ma­te­riał, na­pię­cie i ety­kie­ta.
W części szkol­nej wy­ma­ga­ją­cej pokazu trzeba rze­czy­wi­ście prze­ćwi­czyć uło­że­nie, uci­ska­nie, od­de­chy i AED tre­nin­go­we. Prze­czy­ta­na tabela pomaga przy­po­mnieć ko­lej­ność, lecz nie po­twier­dza ja­ko­ści wy­ko­na­nia czyn­no­ści.

Ściąga

Sy­tu­acja
Naj­waż­niej­sze dzia­ła­nie
Dym lub pożar
alarm, 112, bez­piecz­na ewa­ku­acja
Do­ro­sły nie re­agu­je
wezwij pomoc, oceń oddech z dys­po­zy­to­rem
Brak pra­wi­dło­we­go od­de­chu
RKO i AED
Uci­ska­nie do­ro­słe­go
100 do 120 na minutę, 5 do 6 cm
Prze­szko­lo­ny ra­tow­nik
30 uci­śnięć i 2 od­de­chy
Pra­wi­dło­wy oddech bez urazu
po­zy­cja boczna, stała kon­tro­la
Silny krwo­tok
mocny bez­po­śred­ni ucisk, pomoc
Objawy udaru lub zawału
pilne we­zwa­nie pomocy
Pobierz ściągę PDF

[ W TYM DZIALE ]

poprzednia: Stanowisko komputerowe: ergonomia, światło 500 lx, mikroklimat, hałas, prądspis działu: BHP i ergonomia

[ INF.03: INNE ARTYKUŁY ]

Hub INF.03Zakres materiałuDokumenty CKEFormularze HTML na egzaminie INF.03Grafika i multimedia na egzaminie INF.03JavaScript na egzaminie INF.03Zapytania SQL na egzaminie INF.03Bazy danych i SQL na egzaminie INF.03pokaż więcej (85)
ZAWODNIK
egzamin zawodowy INF.02 · INF.03 · INF.04
Serwer Discord›
Egzaminy zawodowe IT/Matury/Studia
@yastor
Polityka prywatnościRegulaminKontakt
© 2026 Zawodnik · by Yastor
Arkusze i zasady oceniania pochodzą z CKE. Serwis nie jest powiązany z Centralną Komisją Egzaminacyjną.