ZAWODNIK

Cyberbezpieczeństwo: malware, ataki, hasła, RODO, prawo autorskie, licencje

INF.03 · teoria
autor: redakcja · 02.11.2026
Rodzaje szkodliwego oprogramowania i ataków, ochrona kont, danych i cyfrowego wizerunku. Podstawowe pojęcia RODO, praw autorskich i licencji oraz bezpieczne transakcje. Lekcja 2.5 kursu INF.03.

[ INF.03: PYTANIA Z TEGO DZIAŁU ]

Przejrzyj pytania: Bezpieczeństwo WWWĆwicz temat: Bezpieczeństwo WWW
Cy­ber­bez­pie­czeń­stwo to ochro­na sys­te­mów, danych i użyt­kow­ni­ków przed nie­upraw­nio­nym do­stę­pem, za­kłó­ce­niem dzia­ła­nia i innymi za­gro­że­nia­mi cy­fro­wy­mi. Na eg­za­mi­nie trzeba roz­po­znać atak, dobrać za­bez­pie­cze­nie oraz od­róż­nić ochro­nę danych od praw au­tor­skich. W pro­jek­cie strony te zasady do­ty­czą kont użyt­kow­ni­ków, for­mu­la­rzy, kopii bazy i ma­te­ria­łów po­bra­nych z in­ter­ne­tu.

Szko­dli­we opro­gra­mo­wa­nie i ataki

Zło­śli­we opro­gra­mo­wa­nie (malware) to pro­gra­my prze­zna­czo­ne do szko­dli­we­go dzia­ła­nia. Wirus do­łą­cza się do innych plików lub pro­gra­mów, a robak po­tra­fi roz­prze­strze­niać się między sys­te­ma­mi. Koń tro­jań­ski udaje przy­dat­ny pro­gram, aby skło­nić do uru­cho­mie­nia. Opro­gra­mo­wa­nie szpie­gu­ją­ce zbiera in­for­ma­cje, a ran­som­wa­re, czyli opro­gra­mo­wa­nie wy­mu­sza­ją­ce okup, może szy­fro­wać dane i grozić ich ujaw­nie­niem. Te ka­te­go­rie opi­su­ją różne cechy, więc jeden pro­gram może łączyć kilka za­cho­wań.
Phi­shing to pod­szy­wa­nie się pod za­ufa­ny pod­miot w celu wy­łu­dze­nia in­for­ma­cji lub dzia­ła­nia. Wia­do­mość o do­pła­cie do prze­sył­ki może pro­wa­dzić do fał­szy­we­go panelu banku. So­cjo­tech­ni­ka wy­ko­rzy­stu­je emocje, po­śpiech i za­ufa­nie czło­wie­ka; nie wymaga zła­ma­nia szy­fro­wa­nia. W ataku si­ło­wym spraw­dza się wiele kan­dy­da­tów na hasło. Przy wy­ko­rzy­sty­wa­niu wy­cie­ków spraw­dza się dane lo­go­wa­nia prze­ję­te wcze­śniej z innych usług.
Atak DoS (Denial of Service, odmowa usługi) ma utrud­nić ko­rzy­sta­nie z sys­te­mu, a DDoS ozna­cza dzia­ła­nie roz­pro­szo­ne, z wielu źródeł. Wstrzyk­nię­cie SQL polega na wpły­nię­ciu na treść za­py­ta­nia przez dane wej­ścio­we. XSS (Cross-Site Scripting, wstrzyk­nię­cie skryp­tu do strony) po­wo­du­je wy­ko­na­nie nie­po­żą­da­ne­go kodu w kon­tek­ście wi­try­ny. Za­py­ta­nia przy­go­to­wa­ne i bez­piecz­ne wy­świe­tla­nie tekstu omawia lekcja o PHP i bazie.

War­stwy ochro­ny

Ak­tu­ali­za­cje usu­wa­ją znane błędy, a opro­gra­mo­wa­nie ochron­ne pomaga wy­kry­wać za­gro­że­nia. Zapora sie­cio­wa kon­tro­lu­je do­zwo­lo­ny ruch, lecz nie ocenia praw­dzi­wo­ści każdej otrzy­ma­nej wia­do­mo­ści. Naj­mniej­sze upraw­nie­nia ozna­cza­ją, że konto do­sta­je tylko dostęp po­trzeb­ny do swojej pracy. Co­dzien­na praca na koncie ad­mi­ni­stra­cyj­nym zwięk­sza skutki po­mył­ki i prze­ję­cia pro­gra­mu.
Długie, uni­kal­ne hasło utrud­nia od­gad­nię­cie i ogra­ni­cza skutki wy­cie­ku z innej wi­try­ny. Me­ne­dżer haseł prze­cho­wu­je osobne hasła i pomaga je ge­ne­ro­wać. Uwie­rzy­tel­nia­nie wie­lo­skład­ni­ko­we łączy różne ro­dza­je po­twier­dze­nia, na przy­kład hasło i po­sia­da­nie urzą­dze­nia. Dwa ko­lej­ne hasła nie tworzą dwóch róż­nych skład­ni­ków. Kod po­twier­dza­ją­cy także może zostać wy­łu­dzo­ny, dla­te­go nie prze­pi­su­je się go na prośbę roz­mów­cy. Przy­kła­dy roz­po­zna­wa­nia takich wia­do­mo­ści podaje CERT Polska.
Kopie za­pa­so­we ogra­ni­cza­ją skutki utraty danych, ale muszą dać się od­two­rzyć. Kopia stale do­stęp­na do zapisu z za­in­fe­ko­wa­ne­go konta może zostać za­szy­fro­wa­na razem z ory­gi­na­łem. Część kopii prze­cho­wu­je się nie­za­leż­nie od pra­cu­ją­ce­go sys­te­mu, kon­tro­lu­je dostęp i spraw­dza przy­wra­ca­nie. Szy­fro­wa­nie chroni po­uf­ność danych na zgu­bio­nym no­śni­ku, lecz zgu­bie­nie klucza może unie­moż­li­wić od­zy­ska­nie wła­snych plików.

Dane oso­bo­we i pry­wat­ność

Dane oso­bo­we to in­for­ma­cje do­ty­czą­ce osoby fi­zycz­nej zi­den­ty­fi­ko­wa­nej lub moż­li­wej do zi­den­ty­fi­ko­wa­nia. Imię z na­zwi­skiem, iden­ty­fi­ka­tor ucznia albo zestaw in­for­ma­cji po­zwa­la­ją­cy wska­zać kon­kret­ną osobę mogą być danymi oso­bo­wy­mi. Prze­twa­rza­nie obej­mu­je między innymi zbie­ra­nie, prze­cho­wy­wa­nie i udo­stęp­nia­nie. Ad­mi­ni­stra­tor danych ustala cele i spo­so­by prze­twa­rza­nia; nie ozna­cza to au­to­ma­tycz­nie ad­mi­ni­stra­to­ra tech­nicz­ne­go ser­we­ra.
RODO wymaga między innymi pod­sta­wy praw­nej prze­twa­rza­nia, ogra­ni­cze­nia celu, mi­ni­ma­li­za­cji danych i od­po­wied­niej ochro­ny. Zgoda jest jedną z moż­li­wych pod­staw, obok na przy­kład wy­ko­na­nia umowy lub obo­wiąz­ku praw­ne­go. Nie jest uni­wer­sal­nym wa­run­kiem każdej ope­ra­cji. For­mu­larz re­zer­wa­cji po­wi­nien zbie­rać in­for­ma­cje po­trzeb­ne do re­zer­wa­cji, a nie dane na zapas. Pod­sta­wo­we zasady wy­ja­śnia po­rad­nik UODO.
Osobie przy­słu­gu­ją okre­ślo­ne prawa do­ty­czą­ce jej danych, w tym dostęp i spro­sto­wa­nie. Prawo do usu­nię­cia nie jest bez­wa­run­ko­we: obo­wią­zek prawny dal­sze­go prze­cho­wy­wa­nia może uza­sad­niać odmowę. Usu­nię­cie wpisu z widoku strony nie do­wo­dzi usu­nię­cia go z wszyst­kich sys­te­mów. Wa­run­ki re­ali­za­cji tego prawa opi­su­je UODO. W pro­jek­cie szkol­nym za­miast danych praw­dzi­wych klien­tów sto­su­je się dane przy­kła­do­we.
Po­uf­ność ozna­cza dostęp tylko dla upraw­nio­nych, in­te­gral­ność ochro­nę przed nie­upraw­nio­ną zmianą, a do­stęp­ność moż­li­wość sko­rzy­sta­nia z in­for­ma­cji wtedy, gdy jest po­trzeb­na. Pu­blicz­ny plik z kopią bazy na­ru­sza po­uf­ność. Pod­mie­nio­na cena na­ru­sza in­te­gral­ność. Awaria je­dy­ne­go ser­we­ra może na­ru­szyć do­stęp­ność. Samo ukry­cie linku nie za­bez­pie­cza pliku, jeżeli każdy zna­ją­cy adres może go pobrać.

Toż­sa­mość, wi­ze­ru­nek i zdro­wie

Cy­fro­wy wi­ze­ru­nek to obraz osoby wy­ni­ka­ją­cy z jej obec­no­ści w sieci. Profil, zdję­cie i hi­sto­ria wpisów mogą wpły­wać na kon­tak­ty spo­łecz­ne oraz przy­szłą pracę. Toż­sa­mość cy­fro­wa obej­mu­je dane i me­cha­ni­zmy, któ­ry­mi usługi roz­po­zna­ją użyt­kow­ni­ka. Pu­blicz­na nazwa i zdję­cie łatwo dają się sko­pio­wać, dla­te­go prośbę zna­jo­me­go o pie­nią­dze należy po­twier­dzić nie­za­leż­nym ka­na­łem.
Przed udo­stęp­nie­niem zdję­cia spraw­dza się, czy nie po­ka­zu­je do­ku­men­tu, adresu, ekranu z kontem lub lo­ka­li­za­cji. Upraw­nie­nia apli­ka­cji po­win­ny od­po­wia­dać jej funk­cji. Pro­gram do pro­stych no­ta­tek nie po­trze­bu­je bez uza­sad­nie­nia do­stę­pu do kon­tak­tów i mi­kro­fo­nu. Wy­lo­go­wa­nie na cudzym kom­pu­te­rze i za­blo­ko­wa­nie wła­sne­go urzą­dze­nia ogra­ni­cza­ją dostęp osób po­stron­nych.
Nad­mier­ne ko­rzy­sta­nie z cy­ber­prze­strze­ni może za­bu­rzać sen, sprzy­jać prze­cią­że­niu wzroku i ogra­ni­czać ruch. Cy­ber­prze­moc szko­dzi emo­cjom i re­la­cjom spo­łecz­nym. Natłok po­wia­do­mień oraz dez­in­for­ma­cja utrud­nia­ją kon­cen­tra­cję i ocenę wia­ry­god­no­ści treści. Prze­ciw­dzia­ła­nie obej­mu­je prze­rwy, ogra­ni­cza­nie po­wia­do­mień, spraw­dza­nie źródeł i za­cho­wa­nie kon­tak­tów poza siecią. Groźby warto za­bez­pie­czyć jako dowód i zgło­sić od­po­wied­nim osobom lub służ­bom, za­miast od­po­wia­dać dalszą agre­sją.

Prawa au­tor­skie, li­cen­cje i zakupy

Prawo au­tor­skie chroni twór­czy utwór, na przy­kład pro­gram, fo­to­gra­fię lub tekst. Prawa oso­bi­ste wiążą utwór z au­to­rem, a ma­jąt­ko­we do­ty­czą ko­rzy­sta­nia i roz­po­rzą­dza­nia nim. Li­cen­cja okre­śla do­zwo­lo­ny zakres użycia. Pu­blicz­nie wi­docz­ny obraz nie staje się przez to ma­te­ria­łem do do­wol­ne­go ko­pio­wa­nia. Po­da­nie na­zwi­ska autora nie za­stę­pu­je po­trzeb­nej zgody lub li­cen­cji. Pod­sta­wę ochro­ny opi­su­je ustawa w ser­wi­sie ELI.
Opro­gra­mo­wa­nie bez­płat­ne nie musi mieć otwar­te­go kodu. Otwar­ty kod rów­nież nie ozna­cza braku wa­run­ków. Li­cen­cja MIT po­zwa­la sze­ro­ko ko­rzy­stać z kodu przy za­cho­wa­niu wy­ma­ga­nych in­for­ma­cji o au­tor­stwie i li­cen­cji. Inne li­cen­cje mogą na­kła­dać obo­wiąz­ki przy roz­po­wszech­nia­niu zmie­nio­nej wersji. Zawsze czyta się wa­run­ki kon­kret­nej wersji ma­te­ria­łu. Umiesz­cze­nie kodu w pu­blicz­nym re­po­zy­to­rium bez li­cen­cji nie daje au­to­ma­tycz­nej zgody na do­wol­ne wy­ko­rzy­sta­nie.
Przy za­ku­pie in­ter­ne­to­wym sprawdź dane sprze­daw­cy, adres domeny, wa­run­ki i koń­co­wą kwotę. Otwie­raj serwis płat­ni­czy z za­ufa­ne­go miej­sca. Po­twier­dze­nie prze­le­wu po­win­no od­po­wia­dać za­mó­wie­niu, a nie po­le­ce­niu z nie­spo­dzie­wa­nej wia­do­mo­ści. Atrak­cyj­na cena i HTTPS nie za­stę­pu­ją spraw­dze­nia od­bior­cy. Gdy doj­dzie do po­dej­rza­nej ope­ra­cji, trzeba szybko skon­tak­to­wać się z in­sty­tu­cją ob­słu­gu­ją­cą płat­ność przez jej ofi­cjal­ny kanał.

Na eg­za­mi­nie

Do­bie­raj za­bez­pie­cze­nie do za­gro­że­nia. Kopia za­pa­so­wa pomaga po utra­cie danych, uni­kal­ne hasło ogra­ni­cza skutki po­now­ne­go użycia wy­cie­ku, a ak­tu­ali­za­cja usuwa znaną lukę. An­ty­wi­rus nie nadaje praw do cu­dzych zdjęć i nie za­stę­pu­je pod­sta­wy praw­nej prze­twa­rza­nia danych. Te środki roz­wią­zu­ją różne pro­ble­my.
Pu­łap­ka: pry­wat­ność, prawa au­tor­skie i bez­pie­czeń­stwo tech­nicz­ne to po­wią­za­ne, lecz od­ręb­ne sprawy. Po­sia­da­nie pliku nie daje praw do jego pu­bli­ka­cji ani zgody na ujaw­nie­nie za­war­tych w nim danych.
W za­da­niu prak­tycz­nym nie umiesz­czaj haseł i danych oso­bo­wych na zrzu­tach, nie pu­bli­kuj kopii bazy w ka­ta­lo­gu strony i stosuj ma­te­ria­ły o znanym po­cho­dze­niu. To kon­kret­ne za­sto­so­wa­nia zasad, które w py­ta­niu pi­sem­nym wy­stę­pu­ją jako nazwy i de­fi­ni­cje.

Ściąga

Za­gro­że­nie lub po­ję­cie
Re­ak­cja lub zna­cze­nie
phi­shing
spraw­dze­nie nadaw­cy i adresu, nie­za­leż­ne po­twier­dze­nie
ran­som­wa­re
ochro­na urzą­dzeń i nie­za­leż­ne kopie
wyciek hasła
osobne hasła i do­dat­ko­wy skład­nik
mi­ni­ma­li­za­cja
tylko dane po­trzeb­ne do celu
po­uf­ność
dostęp wy­łącz­nie dla upraw­nio­nych
in­te­gral­ność
ochro­na przed nie­upraw­nio­ną zmianą
li­cen­cja
wa­run­ki do­zwo­lo­ne­go użycia
bez­piecz­na płat­ność
zgodny od­bior­ca, kwota i za­ufa­ny kanał
Pobierz ściągę PDF

[ W TYM DZIALE ]

poprzednia: Sieć dla webdeva: TCP/IP, HTTP i HTTPS, DNS, porty, upload i downloadnastępna: Dostępność WCAG 2.x i normy PN, EN, ISOspis działu: Podstawy informatyki

[ INF.03: INNE ARTYKUŁY ]

Hub INF.03Zakres materiałuDokumenty CKEFormularze HTML na egzaminie INF.03Grafika i multimedia na egzaminie INF.03JavaScript na egzaminie INF.03Zapytania SQL na egzaminie INF.03Bazy danych i SQL na egzaminie INF.03pokaż więcej (85)
ZAWODNIK
egzamin zawodowy INF.02 · INF.03 · INF.04
Serwer Discord›
Egzaminy zawodowe IT/Matury/Studia
@yastor
Polityka prywatnościRegulaminKontakt
© 2026 Zawodnik · by Yastor
Arkusze i zasady oceniania pochodzą z CKE. Serwis nie jest powiązany z Centralną Komisją Egzaminacyjną.