ZAWODNIK

Dostępność WCAG 2.x i normy PN, EN, ISO

INF.03 · teoria
autor: redakcja · 02.11.2026
Cztery zasady WCAG, poziomy A, AA i AAA oraz ułatwienia dla użytkowników z różnymi potrzebami. Znaczenie oznaczeń PN, EN i ISO, cele normalizacji i sprawdzanie zgodności. Lekcja 2.6 kursu INF.03.
Do­stęp­ność cy­fro­wa to moż­li­wość ko­rzy­sta­nia z treści i funk­cji przez osoby o róż­nych po­trze­bach, także ko­rzy­sta­ją­ce z tech­no­lo­gii wspo­ma­ga­ją­cych. Na eg­za­mi­nie trzeba roz­po­znać zasady WCAG, po­zio­my zgod­no­ści i ozna­cze­nia norm. Przy two­rze­niu strony do­stęp­ność pomaga spraw­dzić, czy for­mu­larz da się ob­słu­żyć kla­wia­tu­rą, a in­for­ma­cji z obrazu nie tracą osoby nie­wi­do­me.

Różne po­trze­by i spo­so­by ob­słu­gi

Tech­no­lo­gia wspo­ma­ga­ją­ca to na­rzę­dzie uła­twia­ją­ce dostęp do in­for­ma­cji lub ste­ro­wa­nie urzą­dze­niem. Czyt­nik ekranu od­czy­tu­je treść i struk­tu­rę in­ter­fej­su oraz może współ­pra­co­wać z mo­ni­to­rem braj­low­skim. Osoba sła­bo­wi­dzą­ca może po­więk­szać tekst i zmie­niać sposób wy­świe­tla­nia. Osoba z ogra­ni­cze­nia­mi ru­cho­wy­mi może ko­rzy­stać z kla­wia­tu­ry, prze­łącz­ni­ków albo ste­ro­wa­nia głosem. Strona po­win­na współ­pra­co­wać z tymi me­to­da­mi, a nie wy­ma­gać wy­łącz­nie pre­cy­zyj­ne­go ruchu myszy.
Uła­twie­nie trzeba do­pa­so­wać do ba­rie­ry. Napisy prze­ka­zu­ją osobie nie­sły­szą­cej wy­po­wie­dzi i istot­ne dźwię­ki filmu. Tekst al­ter­na­tyw­ny prze­ka­zu­je zna­cze­nie obrazu. Prosty język i czy­tel­na ko­lej­ność dzia­łań po­ma­ga­ją osobom z trud­no­ścia­mi po­znaw­czy­mi. Zwięk­sze­nie fontu nie za­stą­pi na­pi­sów, a na­gra­nie lek­to­ra nie na­pra­wi przy­ci­sku, któ­re­go nie da się uru­cho­mić kla­wia­tu­rą.
Do­stęp­ność do­ty­czy rów­nież sy­tu­acji cza­so­wych: zła­ma­na ręka utrud­nia użycie myszy, hałas unie­moż­li­wia od­słu­cha­nie filmu, a jasne słońce ogra­ni­cza wi­docz­ność ekranu. Nie trzeba za­kła­dać jed­ne­go ty­po­we­go od­bior­cy. Punk­tem wyj­ścia jest za­da­nie, na przy­kład wybór pro­duk­tu i zło­że­nie za­mó­wie­nia, oraz spraw­dze­nie, czy można wy­ko­nać cały proces róż­ny­mi me­to­da­mi.

Cztery zasady WCAG

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines, wy­tycz­ne do­stęp­no­ści treści in­ter­ne­to­wych) to za­le­ce­nia W3C opi­su­ją­ce spraw­dzal­ne wy­ma­ga­nia do­stęp­no­ści. Pod­sta­wa INF.03 wska­zu­je WCAG 2.0, lecz przy two­rze­niu nowych treści warto ko­rzy­stać także z póź­niej­szych wersji ro­dzi­ny 2.x. W3C roz­wi­ja wy­ma­ga­nia w WCAG 2.1 i 2.2. Nie należy utoż­sa­miać numeru wersji z po­zio­mem zgod­no­ści A, AA lub AAA.
Pierw­sza zasada to po­strze­gal­ność: in­for­ma­cję trzeba przed­sta­wić w formie moż­li­wej do ode­bra­nia. Wykres z wy­ni­ka­mi po­wi­nien mieć opis war­to­ści, a kolor czer­wo­ny nie po­wi­nien być je­dy­nym spo­so­bem ozna­cze­nia błędu. Druga to funk­cjo­nal­ność: ele­men­ty ste­ru­ją­ce muszą dawać się ob­słu­gi­wać. Przy­kła­dem jest moż­li­wość uru­cho­mie­nia przy­ci­sku i opusz­cze­nia otwar­te­go okna kla­wia­tu­rą.
Trze­cia zasada to zro­zu­mia­łość: treść oraz za­cho­wa­nie in­ter­fej­su po­win­ny być jasne i prze­wi­dy­wal­ne. Pole daty po­win­no wy­ja­śniać wy­ma­ga­ny format, a błąd mówić, co po­pra­wić. Czwar­ta to so­lid­ność, czyli zgod­ność ze spo­so­ba­mi in­ter­pre­to­wa­nia treści przez prze­glą­dar­ki i tech­no­lo­gie wspo­ma­ga­ją­ce. Po­praw­na struk­tu­ra i roz­po­zna­wal­ne nazwy kon­tro­lek po­ma­ga­ją pro­gra­mom od­czy­tać ich rolę. Zestaw zasad i kry­te­riów za­wie­ra WCAG 2.2.

Po­zio­my i kon­kret­ne wy­ma­ga­nia

Poziom A obej­mu­je pod­sta­wo­we kry­te­ria, AA także wszyst­kie kry­te­ria A, a AAA także kry­te­ria A i AA. To zbiory wy­ma­gań, a nie oceny pro­cen­to­we. Speł­nie­nie więk­szo­ści kry­te­riów AA nie ozna­cza au­to­ma­tycz­nie zgod­no­ści AA. Ocenia się całe strony i kom­plet­ne pro­ce­sy, na przy­kład ko­lej­ne kroki za­mó­wie­nia, a nie wy­łącz­nie pierw­szą pod­stro­nę.
Tekst al­ter­na­tyw­ny, czyli opis za­stę­pu­ją­cy treść nie­tek­sto­wą, po­wi­nien prze­ka­zać funk­cję lub in­for­ma­cję obrazu. Zdję­cie pro­duk­tu może wy­ma­gać nazwy modelu i istot­nej cechy. De­ko­ra­cyj­ny wzór nie po­wi­nien za­śmie­ca­ją­co po­wta­rzać in­for­ma­cji. W HTML zwykle ozna­cza się go pustym atry­bu­tem alt. Obraz będący przy­ci­skiem wymaga nazwy dzia­ła­nia, nie opisu koloru przy­ci­sku. Roz­róż­nie­nia opi­su­je kry­te­rium 1.1.1.
Dla zwy­kłe­go tekstu na po­zio­mie AA mi­ni­mal­ny kon­trast wynosi 4,5:1, a dla dużego tekstu 3:1. Duży ozna­cza co naj­mniej 18 punk­tów albo 14 punk­tów przy po­gru­bie­niu. Wy­jąt­ki do­ty­czą między innymi lo­go­ty­pów i tekstu nie­ak­tyw­nych ele­men­tów. Sam wybór bia­łe­go i nie­bie­skie­go nie po­zwa­la ocenić kon­tra­stu bez kon­kret­nych barw. Wy­ma­ga­nie i wy­jąt­ki za­wie­ra kry­te­rium 1.4.3.
Po­więk­sze­nie tekstu do 200% nie po­win­no po­wo­do­wać utraty treści lub funk­cji w za­kre­sie kry­te­rium 1.4.4. Wi­docz­ny fokus, czyli ozna­cze­nie ak­tu­al­nie wy­bra­ne­go ele­men­tu, po­zwa­la osobie ko­rzy­sta­ją­cej z kla­wia­tu­ry zo­rien­to­wać się, gdzie jest. Usu­nię­cie obrysu bez za­mien­ni­ka utrud­nia na­wi­ga­cję. Nie trzeba do­da­wać spe­cjal­nej wersji strony, aby za­cho­wać pra­wi­dło­we po­więk­sza­nie i wi­docz­ność wyboru.

Norma i nor­ma­li­za­cja

Norma to uzgod­nio­ny do­ku­ment okre­śla­ją­cy zasady, wy­tycz­ne lub cechy w danym ob­sza­rze. Po­wsta­je w upo­rząd­ko­wa­nej pro­ce­du­rze, na za­sa­dzie kon­sen­su i jest za­twier­dza­na przez upo­waż­nio­ną jed­nost­kę. Nie jest in­struk­cją na­pi­sa­ną do­wol­nie przez pro­du­cen­ta. Nor­ma­li­za­cja pomaga uzy­skać zgod­ność roz­wią­zań, po­rów­ny­wal­ność wy­ni­ków i wspól­ne ro­zu­mie­nie wy­ma­gań ja­ko­ści oraz bez­pie­czeń­stwa.
Ozna­cze­nie PN wska­zu­je Polską Normę, EN normę eu­ro­pej­ską, a ISO normę mię­dzy­na­ro­do­wą or­ga­ni­za­cji ISO. PN-EN ozna­cza wpro­wa­dze­nie normy eu­ro­pej­skiej do zbioru Pol­skich Norm. PN-EN ISO in­for­mu­je o do­ku­men­cie wy­wo­dzą­cym się z nor­ma­li­za­cji mię­dzy­na­ro­do­wej i przy­ję­tym także na po­zio­mie eu­ro­pej­skim oraz kra­jo­wym. Nie ozna­cza trzech róż­nych testów za­li­czo­nych przez kon­kret­ny pro­dukt.
Normy sto­su­je się co do zasady do­bro­wol­nie. Wy­ma­ga­nie zgod­no­ści z kon­kret­ną normą może jednak wy­ni­kać z umowy lub wa­run­ków za­mó­wie­nia; obo­wiąz­ki prawne ustala się na pod­sta­wie wła­ści­wych prze­pi­sów. Norma i ustawa mają inny cha­rak­ter. Nie każda norma EN jest normą zhar­mo­ni­zo­wa­ną i nie każda do­ty­czy stron in­ter­ne­to­wych. Wy­ja­śnie­nia ozna­czeń oraz cech norm pu­bli­ku­je Polski Ko­mi­tet Nor­ma­li­za­cyj­ny.
Numer wy­da­nia jest ważny, po­nie­waż do­ku­ment może być zmie­nio­ny lub za­stą­pio­ny. Przed de­kla­ra­cją zgod­no­ści trzeba od­czy­tać pełne ozna­cze­nie, tytuł, datę, zakres i status w ka­ta­lo­gu jed­nost­ki nor­ma­li­za­cyj­nej. Stresz­cze­nie zna­le­zio­ne na blogu nie za­stę­pu­je wła­ści­we­go do­ku­men­tu. Teksty norm mogą być od­płat­ne i chro­nio­ne prawem au­tor­skim; po­wszech­na do­stęp­ność nie musi ozna­czać dar­mo­we­go po­bra­nia całej treści.

Jak spraw­dzać zgod­ność

Ocena zgod­no­ści to spraw­dze­nie speł­nie­nia okre­ślo­nych wy­ma­gań. Naj­pierw wy­bie­ra się wła­ści­wy do­ku­ment i zakres. Na­stęp­nie zbiera dowody, na przy­kład wyniki po­mia­rów, testów i oglę­dzin. Na końcu po­rów­nu­je je z kry­te­ria­mi oraz za­pi­su­je wynik. Samo umiesz­cze­nie znaku lub de­kla­ra­cji na stro­nie nie za­stę­pu­je oceny. Cer­ty­fi­ka­cja ozna­cza okre­ślo­ną formę po­twier­dze­nia przez od­po­wied­nią jed­nost­kę, a nie do­wol­ny napis autora wi­try­ny.
W pro­stym prze­glą­dzie strony można przejść for­mu­larz kla­wi­szem Tab, spraw­dzić wi­docz­ny fokus i wy­ko­nać wy­sył­kę bez myszy. Potem po­więk­szyć tekst i ocenić ety­kie­ty oraz ko­mu­ni­ka­ty błędów. Na­rzę­dzie au­to­ma­tycz­ne może wska­zać brak ety­kie­ty lub po­dej­rza­ny kon­trast, lecz nie ustali sa­mo­dziel­nie, czy opis zdję­cia prze­ka­zu­je po­trzeb­ną in­for­ma­cję. Ręczna kon­tro­la i po­mia­ry mają różne za­da­nia.
Szcze­gó­ło­wą pracę z kodem pro­wa­dzi lekcja Do­stęp­ność w prak­ty­ce. Tutaj chodzi o od­czy­ta­nie wy­ma­gań i do­bra­nie uła­twie­nia do ba­rie­ry. Na przy­kład błąd opi­sa­ny wy­łącz­nie czer­wo­nym ob­ra­mo­wa­niem wymaga także in­for­ma­cji tek­sto­wej, a film z waż­ny­mi wy­po­wie­dzia­mi od­po­wied­nich na­pi­sów. Do­da­nie przy­ci­sku zmiany kon­tra­stu nie na­pra­wi bra­ku­ją­cych nazw pól.

Na eg­za­mi­nie

W py­ta­niu o poziom WCAG roz­róż­nij A, AA i AAA od wersji 2.0, 2.1 i 2.2. W py­ta­niu o normę sprawdź ozna­cze­nie i źródło, a w py­ta­niu o użyt­kow­ni­ka wy­bierz pomoc od­po­wia­da­ją­cą jego po­trze­bie. Mo­ni­tor braj­low­ski do­ty­czy od­czy­tu do­ty­kiem, napisy od­bio­ru dźwię­ku, a ob­słu­ga kla­wia­tu­rą ste­ro­wa­nia in­ter­fej­sem.
Pu­łap­ka: brak błędów w au­to­ma­tycz­nym ska­ne­rze nie do­wo­dzi pełnej zgod­no­ści z WCAG. Zna­cze­nie treści, ko­lej­ność ob­słu­gi i cały proces wy­ma­ga­ją także oceny czło­wie­ka.
W za­da­niu prak­tycz­nym za­sto­suj po­praw­ne ety­kie­ty i se­man­tycz­ne ele­men­ty, a potem wy­ko­naj rze­czy­wi­stą próbę ob­słu­gi. Raport po­wi­nien po­da­wać stronę, kry­te­rium, czyn­ność i re­zul­tat. Samo zdanie „strona jest do­stęp­na” nie po­zwa­la od­two­rzyć spraw­dze­nia.

Ściąga

Po­ję­cie
Zna­cze­nie
po­strze­gal­ność
in­for­ma­cja moż­li­wa do ode­bra­nia
funk­cjo­nal­ność
moż­li­wość ob­słu­gi
zro­zu­mia­łość
jasna treść i prze­wi­dy­wal­ne dzia­ła­nie
so­lid­ność
po­praw­na in­ter­pre­ta­cja przez różne na­rzę­dzia
AA
kry­te­ria A oraz AA
kon­trast AA
zwykły tekst 4,5:1, duży 3:1
PN, EN, ISO
norma kra­jo­wa, eu­ro­pej­ska, mię­dzy­na­ro­do­wa
ocena zgod­no­ści
dowody speł­nie­nia okre­ślo­nych wy­ma­gań
Pobierz ściągę PDF

[ W TYM DZIALE ]

poprzednia: Cyberbezpieczeństwo: malware, ataki, hasła, RODO, prawo autorskie, licencjespis działu: Podstawy informatyki

[ INF.03: INNE ARTYKUŁY ]

Hub INF.03Zakres materiałuDokumenty CKEFormularze HTML na egzaminie INF.03Grafika i multimedia na egzaminie INF.03JavaScript na egzaminie INF.03Zapytania SQL na egzaminie INF.03Bazy danych i SQL na egzaminie INF.03pokaż więcej (85)
ZAWODNIK
egzamin zawodowy INF.02 · INF.03 · INF.04
Serwer Discord›
Egzaminy zawodowe IT/Matury/Studia
@yastor
Polityka prywatnościRegulaminKontakt
© 2026 Zawodnik · by Yastor
Arkusze i zasady oceniania pochodzą z CKE. Serwis nie jest powiązany z Centralną Komisją Egzaminacyjną.