ZAWODNIK

Systemy informatyczne i e-usługi: PESEL, e-dziennik, profil zaufany, chmura, e-commerce

INF.03 · teoria
autor: redakcja · 02.11.2026
Elementy systemu informatycznego, elektroniczne usługi publiczne i biznesowe, serwer lokalny oraz chmura. Jak wybrać system do zadania i bezpiecznie korzystać z portali społecznościowych. Lekcja 2.2 kursu INF.03.

[ INF.03: PYTANIA Z TEGO DZIAŁU ]

Przejrzyj pytania: Podstawy informatykiĆwicz temat: Podstawy informatyki
System in­for­ma­tycz­ny to współ­pra­cu­ją­ce urzą­dze­nia, opro­gra­mo­wa­nie i dane słu­żą­ce elek­tro­nicz­ne­mu prze­twa­rza­niu in­for­ma­cji. Na eg­za­mi­nie trzeba roz­po­znać jego funk­cję, dobrać go do za­da­nia oraz wska­zać miej­sce prze­cho­wy­wa­nia danych. Nazwy PESEL, e-dzien­nik i sklep in­ter­ne­to­wy opi­su­ją różne za­sto­so­wa­nia tej samej ogól­nej zasady: in­for­ma­cja trafia do sys­te­mu, zo­sta­je prze­two­rzo­na i daje wynik.

Od danych do usługi

Dane to za­pi­sa­ne fakty, na przy­kład iden­ty­fi­ka­tor ucznia, termin spo­tka­nia albo cena pro­duk­tu. In­for­ma­cja po­wsta­je, gdy dane mają zna­cze­nie w danym kon­tek­ście: liczba 12 może ozna­czać stan ma­ga­zy­nu, dzień mie­sią­ca albo ocenę w innym sys­te­mie oce­nia­nia. System in­for­ma­tycz­ny musi wie­dzieć, czego do­ty­czy każda war­tość, kto może ją zmie­nić i jakie reguły obo­wią­zu­ją.
W sys­te­mie re­zer­wa­cji wej­ściem jest wybór ter­mi­nu, prze­twa­rza­niem spraw­dze­nie do­stęp­no­ści, a wyj­ściem po­twier­dze­nie re­zer­wa­cji. Baza prze­cho­wu­je ter­mi­ny oraz osoby upraw­nio­ne do udzia­łu. Sam for­mu­larz na stro­nie nie wy­star­czy, bo dwie osoby mogą jed­no­cze­śnie wybrać ostat­nie miej­sce. Reguła re­zer­wa­cji musi zostać spraw­dzo­na przy za­pi­sie, a użyt­kow­nik otrzy­mać jasny wynik.
Warto od­róż­nić system in­for­ma­tycz­ny od szer­sze­go sys­te­mu in­for­ma­cyj­ne­go. Ten drugi obej­mu­je także ludzi, do­ku­men­ty pa­pie­ro­we i pro­ce­du­ry prze­ka­zy­wa­nia wia­do­mo­ści. Te­le­fo­nicz­na re­zer­wa­cja za­pi­sa­na ołów­kiem w ka­len­da­rzu jest ele­men­tem sys­te­mu in­for­ma­cyj­ne­go. Elek­tro­nicz­ny ka­len­darz z kon­ta­mi, bazą i au­to­ma­tycz­nym po­twier­dze­niem jest roz­wią­za­niem in­for­ma­tycz­nym. Osoby oraz pro­ce­du­ry nadal de­cy­du­ją o tym, jak jest uży­wa­ne.

Usługi pu­blicz­ne i szkol­ne

Re­jestr PESEL to cen­tral­ny re­jestr do­ty­czą­cy osób, a numer PESEL służy ich iden­ty­fi­ka­cji. Numer nie jest hasłem ani se­kret­nym spo­so­bem po­twier­dza­nia toż­sa­mo­ści. Zna­jo­mość numeru nie po­win­na sama dawać do­stę­pu do konta czy do­ku­men­tów. W ćwi­cze­niach używa się danych przy­kła­do­wych i unika pu­bli­ko­wa­nia nu­me­rów rze­czy­wi­stych osób na zrzu­tach ekranu.
Elek­tro­nicz­ny dzien­nik prze­cho­wu­je między innymi oceny, fre­kwen­cję i ko­mu­ni­ka­ty. Uczeń, rodzic i na­uczy­ciel mają różne za­da­nia, więc system przy­dzie­la im różne upraw­nie­nia. Uczeń może od­czy­tać własną ocenę, lecz nie po­wi­nien móc zmie­niać jej tak jak na­uczy­ciel. System re­kru­ta­cyj­ny z kolei gro­ma­dzi zgło­sze­nia, pre­fe­ren­cje i wyniki po­trzeb­ne do przy­dzie­le­nia miejsc. O wy­bo­rze roz­wią­za­nia de­cy­du­je proces, który ma ob­słu­gi­wać.
Profil za­ufa­ny jest środ­kiem iden­ty­fi­ka­cji elek­tro­nicz­nej, uży­wa­nym przy za­ła­twia­niu spraw urzę­do­wych przez in­ter­net. Po­zwa­la też skła­dać podpis za­ufa­ny w ob­słu­gu­ją­cych go usłu­gach. Nie jest tym samym co konto ban­ko­we ani ogól­no­do­stęp­ny profil spo­łecz­no­ścio­wy. Szcze­gó­ły uzy­ska­nia i po­twier­dza­nia pro­fi­lu spraw­dza się w ak­tu­al­nej in­for­ma­cji rzą­do­wej o pro­fi­lu za­ufa­nym, po­nie­waż spo­so­by ob­słu­gi mogą się zmie­niać.
Ban­ko­wość elek­tro­nicz­na umoż­li­wia między innymi odczyt salda i zle­ce­nie prze­le­wu. Lo­go­wa­nie po­twier­dza dostęp do konta, a au­to­ry­za­cja kon­kret­nej ope­ra­cji po­twier­dza jej wy­ko­na­nie. Od­czy­taj od­bior­cę oraz kwotę w ko­mu­ni­ka­cie po­twier­dza­ją­cym. Sam fakt, że apli­ka­cja prosi o za­twier­dze­nie, nie do­wo­dzi, że chodzi o ope­ra­cję roz­po­czę­tą przez wła­ści­cie­la konta.

Gdzie prze­cho­wy­wa­ne są in­for­ma­cje

Serwer lo­kal­ny to kom­pu­ter świad­czą­cy usługi w danej or­ga­ni­za­cji lub sieci. Szkoła może prze­cho­wy­wać na nim pliki udo­stęp­nia­ne pra­cow­niom. Or­ga­ni­za­cja od­po­wia­da wtedy za sprzęt, za­si­la­nie, ak­tu­ali­za­cje, dostęp i kopie. Serwer lo­kal­ny nie znaczy au­to­ma­tycz­nie bez­piecz­ny: awaria jed­ne­go dysku lub za­la­nie po­miesz­cze­nia mogą prze­rwać pracę, jeżeli nie przy­go­to­wa­no ochro­ny danych.
Chmura to model ko­rzy­sta­nia z za­so­bów in­for­ma­tycz­nych udo­stęp­nia­nych przez do­staw­cę przez sieć. Plik nadal znaj­du­je się na fi­zycz­nych no­śni­kach, tylko za­rzą­dza­nych w in­fra­struk­tu­rze do­staw­cy. Usługa może udo­stęp­niać gotowy pro­gram, prze­strzeń na pliki albo wir­tu­al­ne ser­we­ry. Użyt­kow­nik po­wi­nien spraw­dzić upraw­nie­nia, wa­run­ki usługi, moż­li­wość eks­por­tu danych i sposób od­twa­rza­nia po po­mył­ce.
Nośnik danych, na przy­kład pamięć USB albo ze­wnętrz­ny SSD, po­zwa­la prze­nieść pliki także bez in­ter­ne­tu. Jest jednak łatwy do zgu­bie­nia. Dane poufne wy­ma­ga­ją kon­tro­li do­stę­pu i od­po­wied­nie­go za­bez­pie­cze­nia no­śni­ka. Jedyna kopia na pa­mię­ci USB nie staje się kopią za­pa­so­wą tylko dla­te­go, że nośnik można odłą­czyć. Musi ist­nieć także ory­gi­nał albo inne nie­za­leż­ne eg­zem­pla­rze.
Syn­chro­ni­za­cja ko­piu­je ak­tu­al­ne zmiany między urzą­dze­nia­mi. Jeżeli usu­nię­cie fol­de­ru zo­sta­je zsyn­chro­ni­zo­wa­ne, znik­nie on także na innych urzą­dze­niach. Kopia za­pa­so­wa po­win­na po­zwa­lać wrócić do wcze­śniej­sze­go stanu. Wybór chmury lub ser­we­ra lo­kal­ne­go nie roz­strzy­ga tego sam w sobie: trzeba spraw­dzić wer­sjo­no­wa­nie, okres prze­cho­wy­wa­nia i moż­li­wość przy­wró­ce­nia plików.

Biznes: sklep, fak­tu­ra i re­zer­wa­cja

Handel elek­tro­nicz­ny (e-commerce) to za­wie­ra­nie trans­ak­cji z wy­ko­rzy­sta­niem sieci. E-sklep łączy ka­ta­log pro­duk­tów, koszyk, za­mó­wie­nia i ob­słu­gę płat­no­ści. System ma­ga­zy­no­wy pil­nu­je ilości towaru, a system fak­tu­ro­wa­nia przy­go­to­wu­je do­ku­men­ty sprze­da­ży. Mogą to być moduły jed­ne­go pro­gra­mu albo od­dziel­ne sys­te­my wy­mie­nia­ją­ce dane.
E-fak­tu­ra to fak­tu­ra w po­sta­ci elek­tro­nicz­nej. Sam obraz pa­ra­go­nu albo wia­do­mość z ceną nie stają się fak­tu­rą przez wy­sła­nie pocztą. W re­al­nej dzia­łal­no­ści do­cho­dzą wy­ma­ga­nia prawne i okre­ślo­ny sposób wy­sta­wia­nia do­ku­men­tów; ich ak­tu­al­ny zakres spraw­dza się w ofi­cjal­nych in­for­ma­cjach po­dat­ko­wych. Na po­zio­mie tej lekcji trzeba roz­po­znać funk­cję sys­te­mu, a nie za­pa­mię­ty­wać zmie­nia­ją­ce się ter­mi­ny wdro­żeń.
Po­rów­naj po­trze­by trzech firm. Ga­bi­net po­trze­bu­je ter­mi­nów i blo­ko­wa­nia po­dwój­nych re­zer­wa­cji. Sklep po­trze­bu­je pro­duk­tów, stanów i za­mó­wień. Szkoła po­trze­bu­je uczniów, zajęć, ocen i do­stę­pu ro­dzi­ców. Pro­gram do pro­wa­dze­nia bloga może po­ka­zać in­for­ma­cje o wszyst­kich trzech, lecz bez do­dat­ko­wych funk­cji nie ob­słu­ży ich pro­ce­sów. Lista funk­cji jest waż­niej­sza od atrak­cyj­ne­go wy­glą­du strony.

Por­ta­le spo­łecz­no­ścio­we

Portal spo­łecz­no­ścio­wy to usługa umoż­li­wia­ją­ca two­rze­nie pro­fi­lu, pu­bli­ko­wa­nie treści i kon­takt między użyt­kow­ni­ka­mi. Wpisy mogą tra­fiać do zna­jo­mych, człon­ków grupy albo pu­blicz­nie do­stęp­ne­go kanału. Od­bior­ców wy­zna­cza­ją usta­wie­nia oraz sposób udo­stęp­nie­nia. System może po­rząd­ko­wać wi­docz­ne ma­te­ria­ły według ak­tyw­no­ści i za­in­te­re­so­wań, więc ko­lej­ność nie musi od­po­wia­dać ko­lej­no­ści pu­bli­ka­cji.
Przed pu­bli­ka­cją zdję­cia sprawdź od­bior­ców, wi­docz­ne do­ku­men­ty i zgodę osób, któ­rych do­ty­czy ma­te­riał. Ogra­ni­cze­nie wi­docz­no­ści zmniej­sza ryzyko, lecz od­bior­ca nadal może zrobić zrzut ekranu. Nie po­da­waj hasła w pry­wat­nej wia­do­mo­ści i nie za­twier­dzaj lo­go­wa­nia na prośbę osoby przed­sta­wia­ją­cej się jako ob­słu­ga por­ta­lu. Po­dej­rza­ne konta można za­blo­ko­wać i zgło­sić na­rzę­dzia­mi danej usługi.

Na eg­za­mi­nie

W py­ta­niu o dobór sys­te­mu naj­pierw nazwij czyn­ność: za­pi­sać ocenę, po­twier­dzić toż­sa­mość, przy­jąć za­mó­wie­nie czy za­re­zer­wo­wać wizytę. Do­pie­ro potem wy­bierz system. Jeżeli py­ta­nie do­ty­czy prze­cho­wy­wa­nia w chmu­rze, po­praw­na od­po­wiedź wska­zu­je zasoby do­staw­cy do­stęp­ne przez sieć, a nie brak fi­zycz­ne­go no­śni­ka.
Pu­łap­ka: iden­ty­fi­ka­tor osoby i sposób po­twier­dza­nia toż­sa­mo­ści mają inne za­da­nia. Numer PESEL nie jest hasłem, a wi­docz­na nazwa pro­fi­lu nie do­wo­dzi, kto wysłał wia­do­mość.
W pracy prak­tycz­nej ta wiedza pomaga okre­ślić role użyt­kow­ni­ków i zakres danych w pro­jek­to­wa­nej bazie. Nie zbie­raj adresu za­miesz­ka­nia do pro­ste­go zapisu na new­slet­ter tylko dla­te­go, że for­mu­larz po­zwa­la dodać ko­lej­ne pole. Funk­cjo­nal­ność po­win­na wy­ni­kać z celu usługi.

Ściąga

System lub po­ję­cie
Główne za­da­nie
re­jestr PESEL
re­je­stra­cja i iden­ty­fi­ka­cja osób
e-dzien­nik
oceny, fre­kwen­cja, ko­mu­ni­ka­cja szkol­na
profil za­ufa­ny
iden­ty­fi­ka­cja elek­tro­nicz­na i podpis za­ufa­ny
e-sklep
ka­ta­log, koszyk, za­mó­wie­nia
system re­zer­wa­cyj­ny
do­stęp­ność ter­mi­nów i re­zer­wa­cje
chmura
zasoby do­staw­cy do­stęp­ne przez sieć
syn­chro­ni­za­cja
prze­no­sze­nie bie­żą­cych zmian
kopia za­pa­so­wa
od­two­rze­nie wcze­śniej­szych danych
Pobierz ściągę PDF

[ W TYM DZIALE ]

poprzednia: Sprzęt i architektura: parametry, procesor, pamięć, jednostkinastępna: Systemy liczbowe: BIN, OCT, HEX, DEC, kod U2, działaniaspis działu: Podstawy informatyki

[ INF.03: INNE ARTYKUŁY ]

Hub INF.03Zakres materiałuDokumenty CKEFormularze HTML na egzaminie INF.03Grafika i multimedia na egzaminie INF.03JavaScript na egzaminie INF.03Zapytania SQL na egzaminie INF.03Bazy danych i SQL na egzaminie INF.03pokaż więcej (85)
ZAWODNIK
egzamin zawodowy INF.02 · INF.03 · INF.04
Serwer Discord›
Egzaminy zawodowe IT/Matury/Studia
@yastor
Polityka prywatnościRegulaminKontakt
© 2026 Zawodnik · by Yastor
Arkusze i zasady oceniania pochodzą z CKE. Serwis nie jest powiązany z Centralną Komisją Egzaminacyjną.