ZAWODNIK

Edytory: GIMP (warstwy, zaznaczenia, filtry, kanał alfa, skalowanie) i Inkscape (ścieżki, obiekty, tekst)

INF.03 · teoria
autor: redakcja · 02.11.2026
Przygotowanie zdjęcia i logo sklepu: skalowanie, kadrowanie, alfa, warstwy i filtry w GIMP oraz obiekty, ścieżki i tekst w Inkscape. Projekt roboczy i eksport. Lekcja 5.4 kursu INF.03.

[ INF.03: PYTANIA Z TEGO DZIAŁU ]

Przejrzyj pytania: Grafika i multimediaĆwicz temat: Grafika i multimedia
Edytor gra­fi­ki to pro­gram do two­rze­nia i zmie­nia­nia ob­ra­zów: GIMP służy przede wszyst­kim do rastra, a In­k­sca­pe do gra­fi­ki wek­to­ro­wej. Na eg­za­mi­nie do­bie­rasz na­rzę­dzie do ope­ra­cji i roz­po­zna­jesz skutki edycji, na przy­kład użycia filtra. W prak­ty­ce przy­go­to­wu­jesz plik o okre­ślo­nych wy­mia­rach, do­da­jesz tekst albo two­rzysz znak, a potem za­pi­su­jesz re­zul­tat w wy­ma­ga­nym for­ma­cie.

Wybór pro­gra­mu i za­cho­wa­nie źródła

Plik ro­bo­czy to wersja za­cho­wu­ją­ca ele­men­ty po­trzeb­ne do dal­szej edycji. W GIMP rolę tę pełni XCF, a w In­k­sca­pe pod­sta­wo­wym for­ma­tem jest SVG. Zdję­cie pro­duk­tu za­pi­sa­ne jako JPG można otwo­rzyć w obu pro­gra­mach, ale umiesz­cze­nie go w do­ku­men­cie In­k­sca­pe nie za­mie­nia pik­se­li w obiek­ty. Do re­tu­szu fo­to­gra­fii wy­bie­ra­my GIMP, a do pro­ste­go logo sklepu z figur i liter In­k­sca­pe.
Przed pracą odłóż ory­gi­nał i nazwij kopię zgod­nie z za­da­niem. W kur­so­wym skle­pie przy­go­tu­je­my zdję­cie myszy o sze­ro­ko­ści 400 px oraz logo z sym­bo­lem mo­ni­to­ra i na­pi­sem „Sklep kom­pu­te­ro­wy”. Pro­jekt i eks­port to dwa re­zul­ta­ty: pro­jekt po­zwo­li póź­niej zmie­nić napis, a eks­port można umie­ścić na stro­nie. Po każdym więk­szym etapie za­pi­su­je­my pro­jekt, aby awaria pro­gra­mu nie wy­ma­ga­ła od­twa­rza­nia wszyst­kich ope­ra­cji.
Nazwy po­le­ceń i roz­miesz­cze­nie paneli mogą różnić się między wer­sja­mi oraz ję­zy­ka­mi in­ter­fej­su. Szu­ka­my opi­sa­nej funk­cji, a nie za­pa­mię­tu­je­my po­ło­że­nia przy­ci­sku na cudzym ekra­nie. Po­niż­sze pro­ce­du­ry od­no­szą się do ro­dza­ju ope­ra­cji. Szcze­gó­ły ska­lo­wa­nia można po­rów­nać z in­struk­cją GIMP, która osobno opi­su­je obraz, war­stwę i pa­ra­me­try wy­dru­ku.

Ska­lo­wa­nie, kadr i za­zna­cze­nie w GIMP

Ska­lo­wa­nie obrazu zmie­nia wy­mia­ry całej kom­po­zy­cji w pik­se­lach. Otwórz zdję­cie myszy i od­czy­taj jego sze­ro­kość oraz wy­so­kość. Wy­wo­łaj ska­lo­wa­nie obrazu, ustaw jed­nost­kę pik­se­li i po­zo­staw po­łą­czo­ne pro­por­cje. Dla źródła 1200 na 900 px wpi­sa­nie sze­ro­ko­ści 400 px daje wy­so­kość 300 px. Za­twierdź ope­ra­cję i sprawdź wy­mia­ry, zanim przej­dziesz do eks­por­tu.
Ska­lo­wa­nie war­stwy zmie­nia po­je­dyn­czy skład­nik. Gdy pro­jekt ma tło, zdję­cie i napis, prze­ska­lo­wa­nie samej fo­to­gra­fii nie zmieni au­to­ma­tycz­nie wiel­ko­ści tła ani tekstu. Zmiana roz­mia­ru płótna do­ty­czy ob­sza­ru do­ku­men­tu i może dodać pusty brzeg lub obciąć część kom­po­zy­cji. Te funk­cje mają po­dob­ne pola licz­bo­we, ale nie są za­mien­ne.
Ka­dro­wa­nie polega na po­zo­sta­wie­niu wy­bra­ne­go pro­sto­ką­ta. Do karty pro­duk­tu usu­wa­my zbędne tło wokół przed­mio­tu, pil­nu­jąc, żeby nie odciąć kabla albo cienia. Jeśli po­le­ce­nie okre­śla pro­por­cje kadru, ustaw je przed za­twier­dze­niem. Przy pro­sto­kąt­nym źródle i kwa­dra­to­wym wyniku trzeba świa­do­mie wybrać po­mię­dzy ka­dro­wa­niem a do­da­niem wolnej prze­strze­ni. Roz­cią­ga­nie pro­duk­tu do kwa­dra­tu znie­kształ­ca jego kształt.
Za­zna­cze­nie ogra­ni­cza obszar dzia­ła­nia edycji. Pro­sto­kąt­ne za­zna­cze­nie przy­da­je się do frag­men­tu zrzutu, elip­tycz­ne do okrą­głej ety­kie­ty, a za­zna­cza­nie według koloru do po­dob­ne­go tła. Po utwo­rze­niu za­zna­cze­nia filtr lub usu­wa­nie mogą dzia­łać tylko we­wnątrz niego. Jeśli ope­ra­cja nie­spo­dzie­wa­nie zmie­nia mały frag­ment, sprawdź, czy nadal ak­tyw­ne jest wcze­śniej­sze za­zna­cze­nie oraz wła­ści­wa war­stwa.

War­stwy, maska i alfa

War­stwa to osobna po­wierzch­nia obrazu ukła­da­na nad po­zo­sta­ły­mi. W ba­ne­rze sklepu dolna war­stwa za­wie­ra tło, środ­ko­wa fo­to­gra­fię pro­duk­tu, a górna napis. Ko­lej­ność ma zna­cze­nie: nie­prze­zro­czy­ste tło prze­nie­sio­ne nad pro­dukt może go cał­ko­wi­cie za­sło­nić. Włą­cza­nie wi­docz­no­ści i na­zy­wa­nie warstw po­zwa­la spraw­dzić, który ele­ment od­po­wia­da za kon­kret­ną część obrazu.
Tło, fotografia i tekst są oddzielnymi warstwami; maska ogranicza widoczność zdjęcia, a alfa opisuje krycie pikseli.
Kanał alfa po­zwa­la prze­cho­wać prze­zro­czy­stość. Jeżeli usu­wa­nie frag­men­tu daje jed­no­li­te tło za­miast prze­zro­czy­sto­ści, sprawdź, czy war­stwa ma ten kanał. Sza­chow­ni­ca po­ka­zy­wa­na przez edytor zwykle ozna­cza obszar prze­zro­czy­sty, ale nie jest czę­ścią obrazu. Po eks­por­cie sprawdź wynik także na innym tle: obraz po­wi­nien po­ka­zać tło strony, a nie na­ry­so­wa­ną sza­chow­ni­cę.
Maska war­stwy to do­dat­ko­wa mapa okre­śla­ją­ca wi­docz­ność jej frag­men­tów. Biel maski od­sła­nia, czerń ukrywa, a sza­rość daje czę­ścio­wą wi­docz­ność. Po­zwa­la od­wró­cić de­cy­zję bez od­twa­rza­nia ska­so­wa­nych pik­se­li. Ma­lo­wa­nie czer­nią na masce ukrywa frag­ment zdję­cia, na­to­miast ma­lo­wa­nie czer­nią na samej war­stwie zmie­nia fo­to­gra­fię. Przed uży­ciem pędzla sprawdź ak­tyw­ną mi­nia­tu­rę.
Filtr prze­kształ­ca obraz według okre­ślo­nej reguły, na przy­kład roz­my­wa albo wy­ostrza kra­wę­dzie. Roz­my­cie może ogra­ni­czyć szcze­gó­ły tła, a wy­ostrza­nie zwięk­szyć lo­kal­ny kon­trast. Nie każdy filtr po­pra­wia czy­tel­ność: mocne wy­ostrze­nie po­tra­fi dodać ob­wód­ki. Do­bie­raj efekt do po­le­ce­nia i po­rów­naj re­zul­tat z ory­gi­na­łem. Sama nazwa filtra nie do­wo­dzi, że otrzy­ma­no wy­ma­ga­ny wygląd.

Obiek­ty i ścież­ki w In­k­sca­pe

Obiekt to skład­nik ry­sun­ku, na przy­kład pro­sto­kąt, elipsa lub tekst. Dla logo na­ry­suj pro­sto­kąt­ną ramkę ekranu, dodaj pod­sta­wę i ustaw wspól­ną barwę. Wy­peł­nie­nie okre­śla wnę­trze figury, a obrys linię wokół niej. Figura z prze­zro­czy­stym wy­peł­nie­niem i grubym ob­ry­sem wy­glą­da ina­czej niż pełny pro­sto­kąt o tej samej sze­ro­ko­ści.
Gru­po­wa­nie łączy obiek­ty do wspól­ne­go prze­su­wa­nia i ska­lo­wa­nia, lecz za­cho­wu­je ich od­ręb­ność. Wy­rów­ny­wa­nie usta­wia je wzglę­dem siebie lub strony, na przy­kład cen­tru­je pod­sta­wę pod ekra­nem. To do­kład­niej­sze niż ręczne prze­su­wa­nie na oko. Przed wy­rów­na­niem sprawdź punkt od­nie­sie­nia: środek strony oraz środek ze­sta­wu za­zna­czo­nych figur mogą znaj­do­wać się gdzie in­dziej.
Ścież­ka jest kształ­tem opi­sa­nym wę­zła­mi i łą­czą­cy­mi je od­cin­ka­mi lub krzy­wy­mi. Węzeł można prze­su­nąć, a uchwy­ty krzy­wej zmie­nia­ją jej prze­bieg. Za­mia­na figury na ścież­kę umoż­li­wia taką edycję, ale może ode­brać wy­god­ne pa­ra­me­try ory­gi­nal­ne­go obiek­tu. Nie wy­ko­nuj jej tylko dla­te­go, że brzmi bar­dziej pro­fe­sjo­nal­nie. Pro­sto­kąt, który wymaga je­dy­nie zmiany sze­ro­ko­ści, może po­zo­stać pro­sto­ką­tem.

Tekst i eks­port ele­men­tów sklepu

Tekst w gra­fi­ce jest obiek­tem, któ­re­go treść, krój, roz­miar i styl można do­bie­rać do za­da­nia. Napis sklepu po­wi­nien po­zo­stać czy­tel­ny także po po­mniej­sze­niu logo do sze­ro­ko­ści na­głów­ka. Użyj kroju za­wie­ra­ją­ce­go pol­skie znaki, sprawdź od­stę­py i kon­trast. W GIMP za­cho­waj osobną war­stwę tek­sto­wą, a w In­k­sca­pe osobny obiekt tekstu, dopóki pla­nu­jesz po­praw­ki.
Za­mia­na tekstu na ścież­kę utrwa­la kształ­ty liter i ogra­ni­cza za­leż­ność od za­in­sta­lo­wa­nej czcion­ki, lecz od­bie­ra zwykłą edycję słów. Za­cho­waj kopię z tek­stem. Napisu za­wie­ra­ją­ce­go ważną treść strony, na przy­kład cenę albo re­gu­la­min, zwykle nie za­mie­nia­my w obraz: tekst HTML ła­twiej od­czy­tać, po­więk­szyć i ak­tu­ali­zo­wać. Logo jest innym przy­pad­kiem niż długi opis pro­duk­tu.
Eks­port tworzy plik wy­ni­ko­wy. W GIMP zapisz pro­jekt XCF, potem wy­eks­por­tuj zdję­cie do żą­da­ne­go for­ma­tu. W In­k­sca­pe za­cho­waj SVG, a przy eks­por­cie rastra wy­bierz obszar strony, ry­sun­ku albo za­zna­cze­nia i kon­tro­luj wy­mia­ry w pik­se­lach. Do­ku­men­ta­cja eks­por­tu In­k­sca­pe roz­róż­nia te ob­sza­ry: zły wybór może dodać pusty mar­gi­nes albo po­mi­nąć część logo.

Na eg­za­mi­nie

Pi­sem­ne py­ta­nie może wy­ma­gać pro­gra­mu do ob­rób­ki zdję­cia albo krzy­wych, funk­cji zmie­nia­ją­cej pro­por­cjo­nal­nie wy­mia­ry i roz­po­zna­nia efektu filtra. Od­po­wiedź do­bie­ra­my do ma­te­ria­łu oraz ope­ra­cji. GIMP nie służy wy­łącz­nie do zdjęć, ale jego pod­sta­wą jest raster; In­k­sca­pe po­zwa­la umie­ścić zdję­cie, ale jego pod­sta­wą jest opis wek­to­ro­wy.
Pu­łap­ka: zapis pro­jek­tu z war­stwa­mi nie za­stę­pu­je wy­ma­ga­ne­go eks­por­tu PNG lub JPG, a eks­port nie za­stę­pu­je źródła pro­jek­tu.
W prak­ty­ce po za­koń­cze­niu otwórz do­kład­nie plik wy­ni­ko­wy, sprawdź roz­miar, nazwę i format. Jeżeli wy­ma­ga­ne są pliki pro­jek­tu i eks­por­tu, oddaj oba. Ocenę opie­raj na re­zul­ta­cie opi­sa­nym w ar­ku­szu: inny filtr, po­dob­ny kolor lub po­mniej­sze­nie wy­łącz­nie w CSS nie do­wo­dzą wy­ko­na­nia po­le­ce­nia.

Ściąga

Funk­cja
Co zmie­nia
Ska­lo­wa­nie obrazu
wy­mia­ry całej kom­po­zy­cji
Ska­lo­wa­nie war­stwy
jeden skład­nik
Ka­dro­wa­nie
po­zo­sta­wio­ny frag­ment
Roz­miar płótna
obszar do­ku­men­tu
Za­zna­cze­nie
zakres ope­ra­cji
Maska
wi­docz­ność bez ka­so­wa­nia źródła
Alfa
sto­pień krycia
Gru­po­wa­nie
wspól­ne ste­ro­wa­nie obiek­ta­mi
Ścież­ka
geo­me­tria opi­sa­na wę­zła­mi
Eks­port
plik wy­ni­ko­wy na stronę
Pobierz ściągę PDF

[ W TYM DZIALE ]

poprzednia: Modele barw: RGB, RGBA, CMYK, HSL, HSV, hex; przeliczanienastępna: Dźwięk i wideo: próbkowanie, bitrate, formaty, kodeki, Audacity, osadzaniespis działu: Grafika i multimedia

[ INF.03: INNE ARTYKUŁY ]

Hub INF.03Zakres materiałuDokumenty CKEFormularze HTML na egzaminie INF.03Grafika i multimedia na egzaminie INF.03JavaScript na egzaminie INF.03Zapytania SQL na egzaminie INF.03Bazy danych i SQL na egzaminie INF.03pokaż więcej (85)
ZAWODNIK
egzamin zawodowy INF.02 · INF.03 · INF.04
Serwer Discord›
Egzaminy zawodowe IT/Matury/Studia
@yastor
Polityka prywatnościRegulaminKontakt
© 2026 Zawodnik · by Yastor
Arkusze i zasady oceniania pochodzą z CKE. Serwis nie jest powiązany z Centralną Komisją Egzaminacyjną.