ZAWODNIK

Dźwięk i wideo: próbkowanie, bitrate, formaty, kodeki, Audacity, osadzanie

INF.03 · teoria
autor: redakcja · 02.11.2026
Cyfrowy zapis dźwięku i filmu, obliczanie rozmiaru nagrania, montaż, eksport oraz odtwarzanie przez audio i video. Multimedia w stronie i systemie CMS. Lekcja 5.5 kursu INF.03.

[ INF.03: PYTANIA Z TEGO DZIAŁU ]

Przejrzyj pytania: Grafika i multimediaĆwicz temat: Grafika i multimedia
Mul­ti­me­dia na stro­nie to treści łą­czą­ce między innymi obraz, ruch i dźwięk. Na eg­za­mi­nie trzeba od­róż­nić pa­ra­me­try na­gra­nia, dobrać pro­gram do edycji i roz­po­znać kod od­twa­rza­cza. W prak­ty­ce możesz przy­go­to­wać krótki ma­te­riał o pro­duk­cie, przy­ciąć go, wy­eks­por­to­wać i osa­dzić tak, żeby od­bior­ca mógł sam uru­cho­mić od­twa­rza­nie.

Prób­ko­wa­nie dźwię­ku

Prób­ko­wa­nie to pomiar war­to­ści sy­gna­łu w rów­nych od­stę­pach czasu. Mi­kro­fon za­mie­nia zmiany ci­śnie­nia aku­stycz­ne­go na sygnał, a układ re­je­stru­ją­cy za­pi­su­je ko­lej­ne po­mia­ry jako liczby. Czę­sto­tli­wość prób­ko­wa­nia mówi, ile próbek przy­pa­da na se­kun­dę. War­tość 44,1 kHz ozna­cza 44 100 próbek na se­kun­dę, a nie liczbę bitów pliku ani liczbę sły­sza­nych tonów.
Głębia bitowa okre­śla liczbę bitów opi­su­ją­cych po­je­dyn­czą próbkę. Przy 16 bitach do­stęp­nych jest 65 536 kodów war­to­ści. Więk­sza liczba po­zio­mów po­zwa­la do­kład­niej od­wzo­ro­wać am­pli­tu­dę, czyli wy­chy­le­nie sy­gna­łu. Nie należy mylić tego z wy­so­ko­ścią dźwię­ku: wysoki ton zależy od czę­sto­tli­wo­ści drgań, a nie od liczby bitów prze­zna­czo­nych na zapis jednej próbki.
Próbki zapisują wartości sygnału w kolejnych chwilach; częstotliwość próbkowania określa ich liczbę na sekundę, a głębia dokładność wartości.
Kanał to osobny prze­bieg dźwię­ku. Mono ma jeden kanał, a stereo dwa, zwykle lewy i prawy. Do na­gra­nia po­je­dyn­cze­go lek­to­ra mono może wy­star­czyć, na­to­miast stereo po­zwa­la za­cho­wać prze­strzen­ne roz­miesz­cze­nie dźwię­ków. Dwa iden­tycz­ne kanały nie dodają nowych in­for­ma­cji o po­ło­że­niu, lecz w nie­skom­pre­so­wa­nym za­pi­sie zaj­mu­ją dwa razy więcej danych niż jeden.
Dźwięk o czę­sto­tli­wo­ściach zbyt wy­so­kich wzglę­dem prób­ko­wa­nia może zostać błęd­nie od­wzo­ro­wa­ny. Dla­te­go w torze re­je­stra­cji ogra­ni­cza się pasmo sy­gna­łu. Nie trzeba na eg­za­mi­nie pro­jek­to­wać ta­kie­go układu, ale trzeba ro­zu­mieć, że zwięk­sze­nie czę­sto­tli­wo­ści prób­ko­wa­nia nie jest tym samym co pod­krę­ce­nie gło­śno­ści. Pod­sta­wy tych pa­ra­me­trów omawia in­struk­cja cy­fro­we­go dźwię­ku Au­da­ci­ty.

Bi­tra­te i roz­miar na­gra­nia

Bi­tra­te (prze­pływ­ność bitowa) to liczba bitów prze­zna­cza­nych na se­kun­dę ma­te­ria­łu. Dla nie­skom­pre­so­wa­ne­go PCM, czyli zapisu ko­lej­nych war­to­ści próbek, otrzy­mu­je­my ją przez po­mno­że­nie czę­sto­tli­wo­ści prób­ko­wa­nia, głębi i liczby ka­na­łów. Dla 44 100 Hz, 16 bitów i stereo wynik to 1 411 200 bitów na se­kun­dę. To około 1411,2 kb/s przy dzie­sięt­nym przed­rost­ku kilo.
Minuta ta­kie­go na­gra­nia wymaga 1 411 200 razy 60 bitów. Po po­dzie­le­niu przez 8 otrzy­mu­je­my 10 584 000 bajtów su­ro­wych danych. Nie jest to uni­wer­sal­ny roz­miar każ­de­go mi­nu­to­we­go pliku audio: skom­pre­so­wa­ny MP3 ma inny zapis, a kon­te­ner dodaje na­głó­wek i me­ta­da­ne. Wynik służy do za­da­nia o okre­ślo­nych pa­ra­me­trach nie­skom­pre­so­wa­ne­go dźwię­ku.
Dla skom­pre­so­wa­ne­go ma­te­ria­łu o stałej prze­pływ­no­ści 128 kb/s mno­ży­my 128 000 przez 60 i dzie­li­my przez 8. Otrzy­mu­je­my około 960 000 bajtów. Przy prze­pływ­no­ści zmien­nej pro­gram prze­zna­cza więcej danych na trud­niej­sze frag­men­ty i mniej na prost­sze, więc do­kład­ny roz­miar zależy od prze­bie­gu na­gra­nia. Nie wy­li­cza­my wtedy wyniku na pod­sta­wie samej mak­sy­mal­nej war­to­ści.

Kon­te­ner, kodek i pa­ra­me­try wideo

Kodek to sposób ko­do­wa­nia i od­ko­do­wy­wa­nia ma­te­ria­łu, a kon­te­ner to struk­tu­ra pliku miesz­czą­ce­go ścież­ki i in­for­ma­cje o nich. MP4 jest kon­te­ne­rem, który może za­wie­rać różne kodeki. H.264 jest ko­de­kiem wideo, a AAC ko­de­kiem dźwię­ku. Roz­sze­rze­nie MP4 samo nie gwa­ran­tu­je, że każde urzą­dze­nie od­two­rzy do­wol­ną za­war­tość ta­kie­go pliku.
WebM to inny kon­te­ner uży­wa­ny w sieci, mogący za­wie­rać na przy­kład wideo VP9 i dźwięk Opus. WAV jest kon­te­ne­rem często uży­wa­nym dla PCM, a MP3 po­pu­lar­nym for­ma­tem strat­nie skom­pre­so­wa­ne­go dźwię­ku. Nazwy ko­de­ków i kon­te­ne­rów bywają mie­sza­ne w ofer­tach pro­gra­mów, dla­te­go przy eks­por­cie spraw­dza­my za­rów­no format pliku, jak i wy­bra­ny sposób ko­do­wa­nia.
Roz­dziel­czość filmu opi­su­je wy­mia­ry klatki, na przy­kład 1920 na 1080 pik­se­li. Liczba klatek na se­kun­dę, ozna­cza­na FPS od frames per second (klatki na se­kun­dę), okre­śla czę­sto­tli­wość zmian obrazu. Przy 25 FPS film o dłu­go­ści 10 sekund za­wie­ra 250 klatek. Samo zwięk­sze­nie liczby klatek przy eks­por­cie nie od­zy­ska ruchu, któ­re­go kamera nie za­re­je­stro­wa­ła.
Na roz­miar filmu wpły­wa­ją czas, prze­pływ­ność obrazu i dźwię­ku oraz do­dat­ko­we dane kon­te­ne­ra. Film z wideo 2 Mb/s i audio 128 kb/s wymaga w przy­bli­że­niu 2 128 000 bitów na se­kun­dę. Przy mi­nu­cie daje to około 15,96 MB. Prze­pływ­no­ści do­da­je­my do­pie­ro po spro­wa­dze­niu do tej samej jed­nost­ki. Nie do­da­je­my bez­po­śred­nio liczby 2 do 128.

Edycja ko­men­ta­rza i filmu o pro­duk­cie

Edycja to zmiana ma­te­ria­łu źró­dło­we­go przed pu­bli­ka­cją. Do dźwię­ku wy­bie­ra­my Au­da­ci­ty, które po­zwa­la za­zna­czać frag­men­ty, przy­ci­nać, re­gu­lo­wać po­zio­my i sto­so­wać efekty. Do mon­ta­żu filmu po­trzeb­ny jest edytor wideo, na przy­kład Shot­cut lub Kden­li­ve. Au­da­ci­ty nie za­stę­pu­je pro­gra­mu do ukła­da­nia obrazu i na­pi­sów na osi czasu.
Nagraj krótki ko­men­tarz opi­su­ją­cy mysz ze sklepu, od­słu­chaj go i usuń pusty po­czą­tek oraz koniec. Jeśli łą­czysz dwa ujęcia, sprawdź przej­ście: nagłe cięcie dźwię­ku może klik­nąć albo urwać słowo. Ła­god­ne na­ra­sta­nie i wy­ci­sza­nie po­ma­ga­ją na gra­ni­cach ma­te­ria­łu. Re­duk­cję szumu stosuj ostroż­nie, po­nie­waż zbyt mocna może znie­kształ­cić głos. Re­zul­tat oce­niaj od­słu­chem, a nie samym wy­glą­dem fali.
Prze­ste­ro­wa­nie to znie­kształ­ce­nie, gdy sygnał prze­kro­czy do­stęp­ny zakres zapisu. Ści­sze­nie już prze­ste­ro­wa­ne­go na­gra­nia nie od­two­rzy ucię­tych szczy­tów. Lepiej kon­tro­lo­wać poziom pod­czas re­je­stra­cji. Za­cho­waj pro­jekt edy­to­ra i ma­te­riał źró­dło­wy, a do strony wy­eks­por­tuj osobny plik. Pro­jekt za­wie­ra­ją­cy od­wo­ła­nia do nagrań nie jest go­to­wym filmem do osa­dze­nia.
W edy­to­rze wideo za­im­por­tuj ujęcia, ułóż je na osi czasu, przy­tnij zbędne frag­men­ty i do­pa­suj ko­men­tarz. Dodaj krótki podpis pro­duk­tu, pil­nu­jąc czasu po­trzeb­ne­go na prze­czy­ta­nie. Wy­eks­por­tuj ma­te­riał w roz­mia­rze pa­su­ją­cym do strony i sprawdź cały wynik, łącz­nie z ostat­nią se­kun­dą. Błąd mon­ta­żu może po­ja­wić się w miej­scu, któ­re­go nie obej­mu­je pierw­sza klatka pod­glą­du.

Od­twa­rzacz HTML i media w CMS

Osa­dza­nie polega na umiesz­cze­niu w stro­nie od­twa­rza­cza i wska­za­niu mu zasobu. Znacz­nik <audio> ob­słu­gu­je dźwięk, a <video> film. Atry­but controls (ste­ro­wa­nie) prosi prze­glą­dar­kę o po­ka­za­nie przy­ci­sków, a preload (wstęp­ne po­bie­ra­nie) pod­po­wia­da zakres po­bie­ra­nia przed od­twa­rza­niem. Jest wska­zów­ką, a nie gwa­ran­cją okre­ślo­nej liczby po­bra­nych bajtów.
1
2
3
4
5
<video controls preload="metadata" width="640" poster="img/mysz.jpg">
<source src="media/mysz.mp4" type="video/mp4">
<track src="media/mysz-pl.vtt" kind="captions" srclang="pl" label="Polski">
<a href="media/mysz.mp4">Pobierz film o myszy</a>
</video>
Plakat wska­za­ny przez poster jest ob­ra­zem po­ka­zy­wa­nym przed od­twa­rza­niem. Ścież­ka track za­wie­ra zsyn­chro­ni­zo­wa­ne napisy w pliku WebVTT. Należy przy­go­to­wać ten plik, a nie tylko wpisać nazwę. Napisy dla osób nie­sły­szą­cych obej­mu­ją także istot­ne dźwię­ki. Do­dat­ko­wy opis tek­sto­wy pomaga ode­brać treść bez uru­cha­mia­nia filmu. Za­cho­wa­nie ele­men­tów de­fi­niu­je stan­dard mul­ti­me­diów HTML.
W CMS prze­ślij plik do bi­blio­te­ki mediów, o ile po­zwa­la­ją na to upraw­nie­nia, do­zwo­lo­ne for­ma­ty i limity ser­we­ra. Wstaw od­po­wied­ni blok lub ele­ment od­twa­rza­cza, uzu­peł­nij opis i opu­bli­kuj stronę. Import do bi­blio­te­ki nie ozna­cza jesz­cze umiesz­cze­nia ma­te­ria­łu w ar­ty­ku­le. Po pu­bli­ka­cji sprawdź od­twa­rza­nie jako nie­za­lo­go­wa­ny od­bior­ca, do­stęp­ność na­pi­sów i dzia­ła­nie od­no­śni­ka do pliku.

Na eg­za­mi­nie

W py­ta­niu ra­chun­ko­wym naj­pierw ustal, czy podano pa­ra­me­try PCM, czy gotowy bi­tra­te. Prób­ko­wa­nie liczy próbki, FPS klatki, a bi­tra­te bity. W py­ta­niu o osa­dza­nie samo roz­sze­rze­nie pliku nie tworzy od­twa­rza­cza: po­trzeb­ny jest od­po­wied­ni znacz­nik i po­praw­ny adres zasobu.
Pu­łap­ka: 128 kb/s nie ozna­cza 128 kB/s; do bajtów prze­cho­dzi­my przez po­dzie­le­nie liczby bitów przez 8.
W prak­ty­ce za­cho­waj źródła, wy­ko­naj wy­ma­ga­ny montaż i oddaj eks­port. Otwórz stronę przez serwer, sprawdź ścież­ki oraz od­słu­chaj wynik. Nie usta­wiaj au­to­ma­tycz­ne­go dźwię­ku jako spo­so­bu spraw­dza­nia: od­bior­ca po­wi­nien móc świa­do­mie uru­cho­mić ma­te­riał, a prze­glą­dar­ka może za­blo­ko­wać au­to­ma­tycz­ne od­twa­rza­nie.

Ściąga

Pa­ra­metr lub na­rzę­dzie
Zna­cze­nie
Hz
liczba próbek na se­kun­dę
Głębia bitowa
bity na próbkę
Mono, stereo
jeden albo dwa kanały
PCM bi­tra­te
Hz razy bity na próbkę razy kanały
Roz­miar
bi­tra­te razy czas, po­dzie­lo­ne przez 8
FPS
klatki na se­kun­dę
Kon­te­ner
opa­ko­wa­nie ście­żek, np. MP4
Kodek
ko­do­wa­nie, np. H.264
Au­da­ci­ty
edycja dźwię­ku
audio, video, track
od­twa­rza­cze i napisy
Pobierz ściągę PDF

[ W TYM DZIALE ]

poprzednia: Edytory: GIMP (warstwy, zaznaczenia, filtry, kanał alfa, skalowanie) i Inkscape (ścieżki, obiekty, tekst)następna: Animacja: GIF, CSS, JavaScript, SVG, canvasspis działu: Grafika i multimedia

[ INF.03: INNE ARTYKUŁY ]

Hub INF.03Zakres materiałuDokumenty CKEFormularze HTML na egzaminie INF.03Grafika i multimedia na egzaminie INF.03JavaScript na egzaminie INF.03Zapytania SQL na egzaminie INF.03Bazy danych i SQL na egzaminie INF.03pokaż więcej (85)
ZAWODNIK
egzamin zawodowy INF.02 · INF.03 · INF.04
Serwer Discord›
Egzaminy zawodowe IT/Matury/Studia
@yastor
Polityka prywatnościRegulaminKontakt
© 2026 Zawodnik · by Yastor
Arkusze i zasady oceniania pochodzą z CKE. Serwis nie jest powiązany z Centralną Komisją Egzaminacyjną.