Polecenia, które realnie pojawiają się w zadaniach INF.02: sieć, użytkownicy, uprawnienia, dyski i usługi. Z przykładami i zapisem wyniku do pliku.
Na egzaminie praktycznym INF.02 nie musisz znać całego Linuksa. Musisz umieć wykonać kilkanaście czynności, które wracają w kolejnych arkuszach: ustawić adresację, uruchomić usługę, założyć użytkownika, nadać uprawnienia, sprawdzić parametry sprzętu i zapisać wynik polecenia do pliku. Poniżej masz je zebrane w kolejności, w jakiej zwykle pojawiają się w zadaniach.
Na stanowisku masz dostęp do pomocy systemowej: man polecenie oraz polecenie --help. Jeśli zapomnisz przełącznika, to jest szybsza droga niż zgadywanie. Serwerowy Linux na egzaminie pracuje w wersji konsolowej, bez środowiska graficznego, więc wszystko poniżej robisz w terminalu.
Sieć i adresacja
pokaż interfejsy i adresy
ip a
pokaż tablicę routingu
ip r
ustaw adres tymczasowo
sudo ip addr add 192.168.0.10/24 dev enp0s3
podnieś lub wyłącz interfejs
sudo ip link set enp0s3 up albo down
konfiguracja trwała (Ubuntu Server)
plik w /etc/netplan/, potem sudo netplan apply
test połączenia
ping -c 4 192.168.0.1
otwarte porty i usługi
ss -tulpn
zapytanie DNS
nslookup nazwa albo dig nazwa
Netplan: pliki YAML są wrażliwe na wcięcia (spacje, nigdy tabulatory). Zanim zapiszesz zmiany na stałe, sprawdź je poleceniem sudo netplan try: jeśli konfiguracja jest błędna, system sam ją wycofa. Adres zapisuje się z maską w notacji CIDR, na przykład 192.168.0.10/24. Maskę przeliczysz w kalkulatorze adresów IP. Użytkownicy, grupy i uprawnienia
dodaj użytkownika z katalogiem domowym
sudo useradd -m -s /bin/bash jan
ustaw hasło
sudo passwd jan
dodaj grupę
sudo groupadd technicy
dopisz użytkownika do grupy
sudo usermod -aG technicy jan
zmień właściciela i grupę
sudo chown jan:technicy /dane
ustaw uprawnienia
sudo chmod 750 /dane
pokaż uprawnienia
ls -l /dane
wymuś zmianę hasła przy logowaniu
sudo chage -d 0 jan
Zapis ósemkowy: 4 to odczyt, 2 to zapis, 1 to wykonanie. 750 daje pełne prawa właścicielowi, odczyt i wejście grupie, nic pozostałym. Kombinacje sprawdzisz w kalkulatorze uprawnień chmod, a więcej o samym systemie plików przeczytasz w artykule Linux na egzaminie INF.02. Usługi i pakiety
status usługi
systemctl status ssh
start, stop, restart
sudo systemctl restart ssh
uruchamianie przy starcie systemu
sudo systemctl enable ssh
lista zainstalowanych pakietów
dpkg -l
instalacja pakietu z lokalnego repozytorium
sudo apt install nazwa
Stanowisko egzaminacyjne nie ma dostępu do internetu (wytyczne wyposażenia przewidują komputer z internetem wyłącznie dla egzaminatora), więc nie licz na doinstalowanie brakującego pakietu z sieci. Wszystko, czego wymaga zadanie, jest przygotowane na stanowisku wcześniej.
Dyski, pliki i katalogi
lista dysków i partycji
lsblk albo sudo fdisk -l
rozmiar katalogu
du -sh /home/jan
utwórz katalog
mkdir -p /dane/kopie
kopiuj, przenieś, usuń
cp -r, mv, rm -r
znajdź plik
find /home -name "*.txt"
podgląd pliku
cat plik albo less plik
Diagnostyka sprzętu
pełna specyfikacja
sudo lshw -short
moduły pamięci RAM
sudo dmidecode -t memory
urządzenia PCI i USB
lspci, lsusb
komunikaty jądra
dmesg | less
Zapis wyniku do pliku
To wraca w zadaniach najczęściej: udokumentuj parametry sprzętu albo konfigurację, zapisując wynik polecenia do pliku tekstowego.
lscpu > /home/jan/procesor.txt
free -h >> /home/jan/procesor.txt
Pojedynczy znak > nadpisuje plik, podwójny >> dopisuje na końcu. Jeśli zadanie każe udokumentować wynik na serwerze bez trybu graficznego, zapisujesz go do pliku we wskazanym miejscu, a nie zrzutem ekranu. Dokładny sposób udokumentowania wskazuje arkusz i zasady oceniania danej sesji.
Najczęstsze pomyłki
1.
Brak sudo przy poleceniach zmieniających konfigurację.
2.
Tabulatory w pliku netplan (dozwolone są tylko spacje).
3.
Zapis pliku w innym katalogu niż wskazany w arkuszu.
4.
Zmiana adresu tylko przez ip addr add tam, gdzie zadanie wymaga konfiguracji trwałej.
5.
Wyłączony interfejs po zmianach: sprawdź ip a i ping, zanim uznasz zadanie za skończone.