Diagnostyka usterek w kwalifikacji INF.02: najważniejsze zasady, przykłady i 160 powiązanych pytań w banku.
Diagnostyka to zawężanie listy podejrzanych, a nie zgadywanie. Każdy test ma odciąć część możliwych przyczyn, więc kolejność czynności znaczy więcej niż sama znajomość narzędzi. Zaczynaj od tego, co widać i można dotknąć, a dopiero potem sięgaj po polecenia. Zapisuj wynik każdego kroku razem z dokładnym brzmieniem komunikatu, bo dowód, że coś działa, zawęża listę równie skutecznie jak zgłoszony błąd.
Kolejność sprawdzania od warstwy fizycznej
Najpierw kabel, złącze oraz dioda link na karcie sieciowej i na porcie przełącznika. Zgaszona dioda przy podłączonym kablu wskazuje warstwę pierwszą, a potwierdza to ipconfig, który wypisuje wtedy stan Nośnik odłączony zamiast adresu i maski. Drugi komputer wpięty w to samo gniazdo rozstrzyga, czy usterka siedzi w stacji, czy w okablowaniu i gnieździe.
Dalej idź w górę warstwami: adres IP i maska, brama, DNS, na końcu sama usługa. Stosuj połowienie zakresu, bo odpowiedź bramy na ping potwierdza od razu warstwy od pierwszej do trzeciej na odcinku do routera i przenosi poszukiwania wyżej. Każdy krok ma dawać odpowiedź tak albo nie, bez pośrednich domysłów i bez wracania do rzeczy już sprawdzonych.
Co ipconfig mówi o etapie awarii
Polecenie ipconfig /all pokazuje adres, maskę, bramę, serwery DNS, adres fizyczny karty oraz adres serwera DHCP wraz z datami dzierżawy. Adres z zakresu 169.254.0.0/16 z maską 255.255.0.0 i bez bramy to APIPA: karta pracuje, ale komputer nie dostał dzierżawy z DHCP. Brak bramy przy skądinąd poprawnym adresie oznacza łączność wyłącznie w obrębie własnej podsieci.
Polecenie ipconfig /release zwalnia dzierżawę, /renew prosi o nową, /displaydns wypisuje lokalną pamięć nazw, a /flushdns ją czyści po zmianie adresu serwera. Wpis w tej pamięci żyje tyle, ile wynosi TTL rekordu, więc stara odpowiedź potrafi utrzymać się jeszcze długo po naprawieniu strefy. Częsta pomyłka: przy adresie wpisanym ręcznie /renew nie ma czego odnawiać, bo żadna dzierżawa nie istnieje.
Odczytywanie wyników ping, tracert i pathping
Ping do 127.0.0.1 sprawdza stos TCP/IP, ping do bramy łączność w sieci lokalnej, a ping do 8.8.8.8 drogę na zewnątrz; ping własnego adresu potwierdza tylko tyle, że adres jest przypisany, bo taki pakiet i tak nie wychodzi na kabel. Windows wysyła domyślnie cztery pakiety po 32 bajty, a przełącznik -t utrzymuje test do przerwania klawiszami Ctrl i C. Komunikat Request timed out to brak odpowiedzi w limicie czasu, a Destination host unreachable to brak trasy do celu.
Gdy ping do 8.8.8.8 wraca, a ping po nazwie kończy się komunikatem o niemożności odnalezienia hosta, usterka leży po stronie DNS, nie łączności. Polecenie tracert wysyła po trzy próby z rosnącym TTL, więc kolejne routery odsyłają komunikat o przekroczeniu czasu, i bada domyślnie do 30 przeskoków. Gwiazdki na jednym przeskoku przy odpowiadających dalszych to zwykle zablokowany ICMP, a nie awaria; pathping wysyła domyślnie 100 zapytań na przeskok, czyli około 25 sekund pomiaru na każdy z nich, i podaje procent utraty.
nslookup i netstat, gdy usługa nie odpowiada
Polecenie nslookup z nazwą zwraca adres hosta oraz nazwę serwera, który udzielił odpowiedzi. Napis Non-authoritative answer znaczy tylko tyle, że odpowiedź pochodzi z pamięci podręcznej serwera, a nie od serwera autorytatywnego dla domeny, i nie jest oznaką błędu. Powtórzenie zapytania z innym serwerem, na przykład nslookup nazwa 1.1.1.1, rozdziela problem ze strefą domeny od problemu z lokalnym DNS.
Polecenie netstat -ano wypisuje połączenia, porty nasłuchujące i identyfikator procesu, który zajmuje port, a dodane -b pokazuje nazwę pliku wykonywalnego i wymaga uprawnień administratora. Stan LISTENING to gotowość na nowe połączenia, ESTABLISHED to sesja trwająca, a liczne wpisy TIME_WAIT po zamknięciu sesji są normalne i znikają samoczynnie. Gdy serwer WWW nie startuje z powodu zajętego portu 80, odczytaj PID z wyniku netstat, a potem sprawdź go poleceniem tasklist albo w karcie Szczegóły Menedżera zadań.
POST, sygnały dźwiękowe i Podgląd zdarzeń
POST sprawdza procesor, pamięć i podstawowe układy płyty, zanim firmware odda sterowanie systemowi operacyjnemu. Znaczenie sygnałów dźwiękowych zależy od producenta firmware, bo inaczej koduje je AMI, inaczej Award, a inaczej Phoenix, więc odczytuj je z dokumentacji konkretnej płyty, a nie z jednej uniwersalnej listy. Wiele płyt zamiast brzęczyka ma diody stanu procesora, pamięci, karty graficznej i nośnika albo dwucyfrowy wyświetlacz kodu POST.
Jeśli system wstaje, otwórz Podgląd zdarzeń poleceniem eventvwr.msc i przefiltruj dziennik System po poziomie Błąd i Krytyczny w oknie czasu awarii. Zdarzenie o identyfikatorze 41 ze źródła Kernel-Power znaczy, że komputer zgasł bez poprawnego zamknięcia, a towarzyszy mu zwykle identyfikator 6008 ze źródła EventLog, co kieruje podejrzenia na zasilanie, przegrzanie lub sterownik. Notuj źródło razem z identyfikatorem, bo dopiero ta para jednoznacznie opisuje zdarzenie.
Zasilacz, pamięć i tryb awaryjny
Zasilacz ATX podaje +12 V, +5 V i +3,3 V z tolerancją 5 procent, więc linia 12 V mieści się od 11,4 V do 12,6 V, a linia 5 V od 4,75 V do 5,25 V. Mierz pod obciążeniem, bo odłączony zasilacz często pokazuje poprawne wartości, które załamują się dopiero przy poborze prądu. Zwarcie zielonego przewodu PS_ON, czyli styku 16 w złączu 24-stykowym, do dowolnego czarnego uruchamia wentylator, lecz nie dowodzi stabilności napięć.
Pamięć sprawdź testem mdsched.exe albo obrazem Memtest86 uruchomionym z pendrive'a, a przy błędach zostaw jeden moduł i przekładaj go między gniazdami, bo to oddziela wadliwy moduł od wadliwego slotu. Tryb awaryjny ładuje minimalny zestaw sterowników, więc zniknięcie objawu wskazuje przyczynę programową; w Windows 10 i 11 klawisz F8 domyślnie nie działa, a tryb włącza się przez msconfig albo restart z wciśniętym klawiszem Shift. Losowe restarty sprawdzaj również termicznie, bo ten sam objaw daje przegrzanie i słabnący zasilacz.
Z tym działem powiązano 160 pytań w banku INF.02. Na ekranie Wszystkie pytania wybierz jeden z tagów: diagnostyka. Możesz wtedy przejrzeć zadania tylko z interesującego Cię obszaru.